ตัวอักษร

ตัวอักษรภาษาเอสเปรันโตมี 28 ตัว: a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z ตัวอักษรหนึ่งตัวแทนเสียงหนึ่งเสียงเสมอ เมื่อรู้เสียงของตัวอักษรแล้วก็อ่านคำใหม่ ๆ ได้ทันที ไม่มีอักษรเงียบและไม่มีข้อยกเว้น

เสียงที่ควรสังเกตสำหรับผู้พูดภาษาไทย:

• a – อา/อะ แบบเสียงเปิดชัด
• c – ทฺซ คล้ายเสียง ts
• ĉ – ช
• e – เอะ/เอ
• g – ก เสมอ
• ĝ – จ
• h – ฮ
• ĥ – ค จากลำคอ คล้ายเสียงเยอรมันหรือสกอตในคำว่า loch
• i – อิ/อี
• j – ย เสมอ กลุ่ม aj, ej, oj, uj เป็นเสียงควบที่มีเสียง i สั้น ๆ ต่อท้าย:
  • aj – อาย
  • ej – เอย์
  • oj – ออย
  • uj – อุย
• ĵ – จ เสียงนุ่มคล้าย s ในคำอังกฤษ measure
• o – โอ
• r – ร ควรกระดกลิ้น
• s – ซ เสียงไม่ก้อง
• ŝ – ช/ฌ คล้าย sh
• u – อู
• ŭ – ว ใช้ในเสียงควบ aŭ, eŭ:
  • aŭ – เอา/อาว
  • eŭ – เอว/เออู พูดสั้น ๆ

⚠️ ระวัง: c ไม่ใช่ ค หรือ ซ เดี่ยว ๆ แต่เป็น ทฺซ, j คือ ย ไม่ใช่ จ, และ g ออกเสียง ก เสมอ ดังนั้น ĝi อ่านใกล้ ๆ ว่า “จี” แต่ gi จะเป็น “กี”

💡 จำง่าย ๆ: สระในเอสเปรันโตมีเสียงสะอาดและคงที่: a e i o u ไม่เปลี่ยนเสียงตามคำเหมือนหลายภาษา ให้อ่านตรง ๆ ทีละเสียง

การออกเสียง

คำในภาษาเอสเปรันโตอ่านตามตัวสะกดเสมอ เช่น:

• amiko – อะ-มี-โค
• ĉambro – ชัม-โบร
• ĝi – จี

การเน้นเสียง

คำที่มีมากกว่าหนึ่งพยางค์จะเน้นเสียงที่พยางค์ก่อนสุดท้ายเสมอ:

• te-le-FO-no – เต-เล-โฟ-โน
• ra-DI-o – รา-ดี-โอ
• kaj – คาย
• a-MI-ko – อะ-มี-โค
• ES-tas – เอส-ตัส
• AN-kaŭ – อัน-เคา เพราะ kaŭ เป็นพยางค์เดียว

⚠️ ระวัง: สระที่อยู่ติดกันมักนับเป็นคนละพยางค์ เช่น historio คือ hi-sto-RI-o ไม่ใช่เสียงรวบยาว

คำนำหน้านาม

คำนำหน้านามชี้เฉพาะคือ la ใช้เหมือน “the” ในภาษาอังกฤษ แต่ภาษาไทยมักไม่ต้องแปลออกมา และภาษาเอสเปรันโตไม่มีคำนำหน้านามไม่ชี้เฉพาะแบบ “a/an”:

• la amiko – เพื่อนคนนั้น
  • amiko – เพื่อนคนหนึ่ง / เพื่อนทั่วไป
• la laboro – งานนั้น
  • laboro – งาน

⚠️ ระวัง: อย่าเติมคำแทน “a/an” ในเอสเปรันโต ประโยค Ĝi estas amiko แปลว่า “มัน/เขาเป็นเพื่อนคนหนึ่ง”

บุรุษสรรพนาม

• mi – ฉัน, ผม
• vi – คุณ, พวกคุณ
• li – เขา (ผู้ชาย)
• ŝi – เธอ/เขา (ผู้หญิง)
• ĝi – มัน
• ni – พวกเรา
• ili – พวกเขา, พวกมัน

⚠️ ระวัง: vi ใช้ได้ทั้งเอกพจน์และพหูพจน์ บริบทจะบอกเองว่าเป็น “คุณ” หรือ “พวกคุณ”

สรรพนามแสดงความเป็นเจ้าของ

สร้างอย่างสม่ำเสมอโดยเติม -a หลังบุรุษสรรพนาม:

• mia – ของฉัน, ของผม
• via – ของคุณ
• lia – ของเขา (ผู้ชาย)
• ŝia – ของเธอ/ของเขา (ผู้หญิง)
• ĝia – ของมัน
• nia – ของพวกเรา
• ilia – ของพวกเขา

คำนาม

คำนามทุกคำลงท้ายด้วย -o ภาษาเอสเปรันโตไม่มีเพศทางไวยากรณ์ ถ้าต้องการระบุเพศหญิงจึงใช้ปัจจัย -in:

• tablo – โต๊ะ
• lernanto – ผู้เรียน, นักเรียน
• lernantino – ผู้เรียนหญิง, นักเรียนหญิง

พหูพจน์

พหูพจน์ใช้ตัวลงท้าย -j ทั้งคำนามและคำคุณศัพท์ต้องรับ -j ตามกัน:

• tabloj – โต๊ะหลายตัว
• lernantoj – นักเรียนหลายคน
• viaj lernantoj – นักเรียนของคุณหลายคน

⚠️ ระวัง: พหูพจน์คือ -j ออกเสียงเหมือน ย ไม่ใช่ -s แบบภาษาอังกฤษ “โต๊ะหลายตัว” คือ tabloj ไม่ใช่ tablos

คำกริยา

ตัวลงท้ายของกริยาใช้เหมือนกันทุกประธาน ไม่มีการเปลี่ยนตาม “ฉัน/คุณ/เขา/พวกเขา”

1. รูปกริยาไม่แสดงกาลลงท้ายด้วย -i:
   • lerni – เรียน
   • labori – ทำงาน
   • esti – เป็น, อยู่, คือ
2. ปัจจุบันกาลลงท้ายด้วย -as:
   • mi sidas – ฉันนั่ง / ฉันกำลังนั่ง
   • vi sidas – คุณนั่ง / คุณกำลังนั่ง
   • ni sidas – พวกเรานั่ง / พวกเรากำลังนั่ง
   • ili sidas – พวกเขานั่ง / พวกเขากำลังนั่ง

💡 จำง่าย ๆ: กริยาเอสเปรันโตไม่เปลี่ยนตามประธาน ให้มองที่ตัวลงท้ายกาลเป็นหลัก

Ĉu?

ĉu ใช้ขึ้นต้นคำถามที่ตอบว่า “ใช่/ไม่ใช่” ได้ ภาษาไทยอาจแปลเป็น “ไหม”, “หรือเปล่า”, “ใช่ไหม” แล้วแต่บริบท:

• Ĉu vi sidas? – คุณนั่งอยู่ไหม
• Ĉu vi skribas? – คุณกำลังเขียนอยู่หรือเปล่า

Kiu?

kiu ใช้ถามว่า “ใคร” และเมื่อวางหน้าคำนามจะแปลว่า “คนไหน/อันไหน”:

• Kiu vi estas? – คุณคือใคร
• Kiu instruisto sidas? – ครูคนไหนกำลังนั่งอยู่

ปัจจัย -ist

ใช้สร้างคำเรียกคนที่ทำกิจกรรมหรือเกี่ยวข้องกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งเป็นประจำ:

• instruisto – ครู
• hotelisto – คนทำงานโรงแรม, เจ้าของโรงแรม
• esperantisto – ผู้ใช้หรือผู้สนับสนุนภาษาเอสเปรันโต

ปัจจัย -in

ใช้สร้างรูปเพศหญิงของคำนาม:

• patro – พ่อ / patrino – แม่
• lernanto – นักเรียน / lernantino – นักเรียนหญิง
• instruisto – ครู / instruistino – ครูผู้หญิง

💡 จำง่าย ๆ: เมื่อต้องการระบุว่าเป็นเพศหญิง ให้แทรก -in ก่อนตัวลงท้ายคำนาม -o: patrino

คำตอบรับ

jes แปลว่า “ใช่”:

• Ĉu vi estas en la ĉambro?
  • Jes, mi estas en la ĉambro. – ใช่ ฉันอยู่ในห้อง

คำปฏิเสธ

ne ใช้ได้ทั้ง “ไม่ใช่” และ “ไม่”:

• Ne, mi ne estas en la ĉambro. – ไม่ ฉันไม่ได้อยู่ในห้อง