คำคุณศัพท์

คำคุณศัพท์ลงท้ายด้วย -a:

• bela – สวย, งาม
• granda frato – พี่ชาย/น้องชายตัวใหญ่
• malgranda fratino – พี่สาว/น้องสาวตัวเล็ก

💡 จำง่าย ๆ: สระท้ายคำบอกชนิดของคำ: -o คำนาม, -a คำคุณศัพท์, -e กริยาวิเศษณ์ (บทที่ 3)

การก

คำนามภาษาเอสเปรันโตมีสองการกหลัก: รูปประธาน และรูปกรรม รูปกรรมใช้ตัวลงท้าย -n เพื่อบอกว่าสิ่งนั้นเป็นผู้ถูกกระทำ:

• Kiun mi vidas? – ฉันเห็นใคร
• Mi vidas amikon. – ฉันเห็นเพื่อนคนหนึ่ง

💡 จำง่าย ๆ: ภาษาไทยมักใช้ลำดับคำบอกว่าใครทำอะไรกับใคร แต่เอสเปรันโตใช้ -n เป็นป้ายบอก “กรรม” ของประโยค

⚠️ ระวัง: โดยทั่วไปอย่าใช้ -n หลัง esti (“เป็น/อยู่/คือ”) เพราะคำหลัง esti เป็นส่วนเติมเต็ม ไม่ใช่กรรม

คำคุณศัพท์ต้องรับตัวลงท้าย -j และ -n ให้ตรงกับคำนามที่มันขยาย:

• Vi estas bona amiko. – คุณเป็นเพื่อนที่ดี
• Vi estas bonaj amikoj. – พวกคุณเป็นเพื่อนที่ดี
• Vi havas bonan amikon. – คุณมีเพื่อนที่ดีคนหนึ่ง
• Vi havas bonajn amikojn. – คุณมีเพื่อนที่ดีหลายคน

ความสัมพันธ์อื่น ๆ มักใช้คำบุพบท เช่น ความเป็นเจ้าของใช้ de (“ของ”):

• La libroj de mia frato. – หนังสือของพี่ชาย/น้องชายของฉัน

การผันกริยา

การผันกริยาทำโดยแทน -i ด้วยตัวลงท้ายของกาล ตัวลงท้ายเหมือนกันทุกประธาน และไม่มีกริยาอปกติ

รูปพื้นฐาน: -i

• labori – ทำงาน

ปัจจุบันกาล: -as

• mi laboras – ฉันทำงาน / ฉันกำลังทำงาน
• vi laboras – คุณทำงาน / คุณกำลังทำงาน
• li/ŝi laboras – เขา/เธอทำงาน
• ni laboras – พวกเราทำงาน
• ili laboras – พวกเขาทำงาน

อดีตกาล: -is

• mi laboris – ฉันทำงานแล้ว
• vi laboris – คุณทำงานแล้ว
• li/ŝi laboris – เขา/เธอทำงานแล้ว
• ni laboris – พวกเราทำงานแล้ว
• ili laboris – พวกเขาทำงานแล้ว

อนาคตกาล: -os

• mi laboros – ฉันจะทำงาน
• vi laboros – คุณจะทำงาน
• li/ŝi laboros – เขา/เธอจะทำงาน
• ni laboros – พวกเราจะทำงาน
• ili laboros – พวกเขาจะทำงาน

💡 จำง่าย ๆ: สระของกาลเรียงเป็น i–a–o:

• -is – อดีต
• -as – ปัจจุบัน
• -os – อนาคต

สันธาน ke

ke ใช้นำอนุประโยค แปลได้ว่า “ว่า” และมักมีจุลภาคอยู่ข้างหน้า:

• Vi vidas, ke mi manĝas. – คุณเห็นว่าฉันกำลังกิน
• Li diras, ke li iros. – เขาพูดว่าเขาจะไป

⚠️ ระวัง: ke เป็นคำเชื่อม ไม่ใช่คำถาม อย่าสับสนกับ kio (“อะไร”)

อุปสรรค mal-

ทำให้ความหมายตรงกันข้าม:

• bona – ดี / malbona – ไม่ดี, แย่
• granda – ใหญ่ / malgranda – เล็ก
• bela – สวย, งาม / malbela – น่าเกลียด

💡 จำง่าย ๆ: หนึ่งคำหน้า mal- ช่วยประหยัดการท่องศัพท์ตรงข้ามจำนวนมาก

อุปสรรค ge-

บอกเพศชายและหญิงรวมกัน:

• gefratoj – พี่น้องชายหญิง
• gepatroj – พ่อแม่

คำสุภาพ

• bonvolu – ได้โปรด, กรุณา
• dankon – ขอบคุณ
• saluton – สวัสดี

ลำดับคำในประโยค

ลำดับปกติคือ ประธาน–กริยา–กรรม เหมือนประโยคไทยทั่วไป แต่เพราะ -n บอกกรรมได้ชัดเจน ภาษาเอสเปรันโตจึงย้ายคำเพื่อเน้นความหมายได้มากกว่า:

• Mi legas libron. – ฉันกำลังอ่านหนังสือ
• Libron mi legas. – หนังสือต่างหากที่ฉันกำลังอ่าน

Kio, Kion

kio แปลว่า “อะไร” เมื่อเป็นประธานหรือส่วนเติมเต็มของประโยค:

• Kio estas tio? – นั่นคืออะไร
• Kio estas sur la tablo? – อะไรอยู่บนโต๊ะ

เมื่อ “อะไร” เป็นกรรมของกริยา ให้ใช้รูปกรรม kion:

• Kion vi faras? – คุณกำลังทำอะไร
• Kion ŝi diris? – เธอพูดอะไร