I-alfabhethi

I-Esperanto inezinhlamvu ezingu-28: a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z. Uhlamvu ngalunye lunomsindo owodwa ozinzile.

Onkamisa a, e, i, o, u bahlale becacile. Izinhlamvu ezikhethekile zifundwa kanje:

• c = "ts"
• ĉ = "ch"
• ĝ = "j"
• ĵ = umsindo ofana no-"zh"
• ŝ = "sh"
• ŭ = "w" omfishane, ikakhulukazi ku-aŭ no-eŭ

⚠️ Qaphela: j ku-Esperanto akuyona "j" yesiZulu. Ifana no-"y". Ngakho kaj ifundeka cishe "kay".

Ukuphimisa nokugcizelela

Amagama afundwa njengoba ebhaliwe. Akukho zinhlamvu ezithule:

• amiko – umngane
• ĉambro – igumbi
• ĝi – yona

Uma igama linezinhlamvu zomsindo ezingaphezu kweyodwa, ukugcizelela kusekuhlamvini lwesibili ukusuka ekugcineni:

• te-le-FO-no
• ra-DI-o
• a-MI-ko

I-athikili la

La isho into eyaziwayo noma esivele ikhulunywe ngayo. Ayiguquki ngobuningi, ngobulili noma ngomsebenzi wegama.

• la amiko – umngane lowo / umngane okukhulunywa ngaye
• amiko – umngane

⚠️ Qaphela: IsiZulu asinayo i-athikili efana ncamashi no-la. Ku-Esperanto uyayifunda njengegama elincane elithi "leyo nto eyaziwayo".

Izabizwana

• mi – mina
• vi – wena noma nina
• li – yena wesilisa
• ŝi – yena wesifazane
• ĝi – yona
• ni – thina
• ili – bona

Vi isetshenziswa kumuntu oyedwa nakubantu abaningi.

Ubunikazi

Izabizwana zobunikazi zakhiwa ngokungeza -a:

• mia – yami
• via – yakho / yenu
• lia – yakhe wesilisa
• ŝia – yakhe wesifazane
• nia – yethu
• ilia – yabo

Amabizo nobuningi

Wonke amabizo aphela ngo -o:

• tablo – itafula
• lernanto – umfundi

Ubuningi benziwa ngo -j:

• amiko → amikoj – abangane
• viaj lernantoj – abafundi bakho / benu

💡 Khumbula: isiZulu sivame ukushintsha ukuqala kwegama, njengokuthi umuntu → abantu. I-Esperanto yengeza uphawu ekugcineni: -j.

Izenzo

Isenzo esiyisisekelo siphela ngo -i:

• lerni – ukufunda
• labori – ukusebenza

Isikhathi samanje siphela ngo -as, futhi asiguquki ngokuthi ubani owenza isenzo:

• mi laboras – ngiyasebenza
• vi laboras – uyasebenza / niyasebenza
• ili laboras – bayasebenza

Ĉu nemibuzo ethi yebo noma cha

Ĉu ibekwa ekuqaleni kombuzo ongaphendulwa ngo-yebo noma ngo-cha:

• Ĉu vi sidas? – Ingabe uhleli?
• Ĉu ŝi skribas? – Ingabe uyabhala?

Kiu

Kiu ibuza umuntu noma okukhethwayo:

• Kiu vi estas? – Ungubani?
• Kiu instruisto sidas? – Yimuphi uthisha ohlezi?

Izijobelelo -ist no -in

-ist yenza umuntu onomsebenzi noma umkhuba:

• instruisto – uthisha
• esperantisto – umuntu osebenzisa i-Esperanto

-in yengeza umqondo wesifazane:

• patro – ubaba → patrino – umama
• amiko – umngane → amikino – umngane wesifazane

Jes no ne

Jes = yebo. Ne = cha noma hhayi.

• Jes, mi estas. – Yebo, ngikhona.
• Ne, mi ne estas. – Cha, angikho.