Izichasiso

Izichasiso ziphela ngo -a:

• bona amiko – umngane omuhle
• granda domo – indlu enkulu

Uma ibizo lithola -j noma -n, isichasiso salo naso siyayithola:

• bonaj amikoj – abangane abahle
• bonan amikon – umngane omuhle njengomenziwa

Umenziwa ngo -n

-n ikhombisa umuntu noma into ethola isenzo.

• Mi vidas amikon. – Ngibona umngane.
• Kiun vi vidas? – Ubona bani?

⚠️ Qaphela: ngemuva kuka-esti awusebenzisi -n. Mi estas lernanto, hhayi lernanton.

Izikhathi zezenzo

Shintsha isiphetho kuphela. Asikho isenzo esiguquka ngokungajwayelekile.

• labori – ukusebenza
• mi laboras – ngiyasebenza
• mi laboris – ngasebenza
• mi laboros – ngizosebenza

💡 Khumbula: onkamisa besikhathi bahamba i–a–o: -is odlule, -as wamanje, -os ozayo.

Ke

Ke ixhumanisa umusho omncane nomkhulu. Ivame ukuhumushwa ngokuthi "ukuthi".

• Mi vidas, ke vi manĝas. – Ngiyabona ukuthi uyadla.
• Li diras, ke li iros. – Uthi ukuthi uzohamba.

Isiqalo mal-

mal- senza okuphambene:

• bona → malbona – okubi
• facila → malfacila – okunzima
• juna → maljuna – omdala

Isiqalo ge-

ge- sisho abantu bobulili bobabili ndawonye:

• gepatroj – abazali
• gefratoj – izingane zakwethu

Amagama ahlanganisiwe

Izimpande zingahlanganiswa zibe igama elilodwa. Ingxenye yokugcina ivame ukuthwala umqondo oyinhloko.

• laboro + tablo → labortablo – itafula lomsebenzi
• en + iri → eniri – ukungena
• kun + labori → kunlabori – ukusebenza ndawonye

Amazwi enhlonipho

• saluton – sawubona
• bonvolu – ngicela
• dankon – ngiyabonga

Ukuhleleka kwamagama

Ukuhleleka okuvamile: owenza isenzo, isenzo, umenziwa.

• Mi legas libron. – Ngifunda incwadi.
• Libron mi legas. – Incwadi yiyo engiyifundayo.

-n isiza ukubona ukuthi iyiphi into engumenziwa.

Imibuzo yokuqala

• kio – yini
• kion – yini njengomenziwa
• kia – injani / uhlobo luni
• kiu – ubani / yikuphi

Izibonelo:

• Kion vi faris? – Wenzeni?
• Kia estas via hejmo? – Linjani ikhaya lakho?