Izichazi

Izichazi ziphela ngo -a:

• bona amiko – umhlobo olungileyo
• granda domo – indlu enkulu

Xa isibizo sifumana -j okanye -n, nesichazi saso sifumana olo phawu:

• bonaj amikoj – abahlobo abalungileyo
• bonan amikon – umhlobo olungileyo njengento eyenziwayo

Into eyenziwayo ngo -n

-n libonisa umntu okanye into efumana isenzo.

• Mi vidas amikon. – Ndibona umhlobo.
• Kiun vi vidas? – Ubona bani?

⚠️ Qaphela: emva kuka-esti awusebenzisi -n. Bhala Mi estas lernanto, hayi Mi estas lernanton.

Amaxesha ezenzi

Guqula isiphelo kuphela. Akukho senzi singaqhelekanga.

• labori – ukusebenza
• mi laboras – ndiyasebenza
• mi laboris – ndasebenza
• mi laboros – ndiza kusebenza

💡 Khumbula: izikhamiso zexesha zihamba i–a–o: -is ixesha elidlulileyo, -as elangoku, -os elizayo.

Ke

Ke lidibanisa isivakalisi esincinci nesikhulu. Lidla ngokuguqulelwa ngokuthi "ukuba".

• Mi vidas, ke vi manĝas. – Ndiyabona ukuba uyatya.
• Li diras, ke li iros. – Uthi uza kuhamba.

Isimaphambili mal-

mal- lenza intsingiselo echaseneyo:

• bona → malbona – embi
• facila → malfacila – enzima
• juna → maljuna – mdala

Isimaphambili ge-

ge- lithetha abantu besini zombini kunye:

• gepatroj – abazali
• gefratoj – abantakwabo noodadewabo

Amagama adityanisiweyo

Iingcambu zingadityaniswa zibe ligama elinye. Ingcambu yokugqibela idla ngokuthwala eyona ntsingiselo iphambili.

• laboro + tablo → labortablo – itafile yomsebenzi
• en + iri → eniri – ukungena
• kun + labori → kunlabori – ukusebenza kunye

Amazwi anembeko

• saluton – molo
• bonvolu – nceda
• dankon – enkosi

Ulandelelwano lwamagama

Ulandelelwano oluqhelekileyo: umenzi, isenzi, into eyenziwayo.

• Mi legas libron. – Ndifunda incwadi.
• Libron mi legas. – Incwadi yiyo endiyifundayo.

-n linceda ukubona ukuba yeyiphi into eyenziwayo.

Imibuzo yokuqala

• kio – yintoni
• kion – yintoni njengento eyenziwayo
• kia – injani / luhlobo luni
• kiu – ngubani / ngowuphi

Imizekelo:

• Kion vi faris? – Wenze ntoni?
• Kia estas via hejmo? – Linjani ikhaya lakho?