Amagama etheyibhile

I-Esperanto inenkqubo yamagama angama-45 akhiwa ngeziqalo neziphelo. Jonga yonke itheyibhile yamagama.

Izimaphambili ezibalulekileyo:

• ki- – umbuzo
• ti- – ukubonisa
• i- – into okanye umntu ongachazwanga
• ĉi- – konke
• neni- – akukho

Iziphelo:

• -o – into
• -u – umntu okanye ukhetho
• -a – uphawu okanye uhlobo
• -e – indawo
• -am – ixesha
• -al – isizathu
• -el – indlela
• -om – ubungakanani
• -es – ubunini

Amanye amagama etheyibhile angafumana -j no -n: kiuj, kiun, kiajn.

Imibuzo eqhelekileyo

• kio / kion – yintoni
• kiu / kiun / kiuj / kiujn – ngubani, ngowuphi
• kia / kian / kiaj / kiajn – luhlobo luni
• kie / kien – phi, ukuya phi
• kiam – nini
• kial – kutheni
• kiom – kungakanani
• kioma – yeyiphi inombolo
• iu – umntu othile

Amagama etheyibhile nezalathandawo

Isalathandawo sinokuma phambi kwegama etheyibhile:

• al kiu – kubani
• kun kiu – kunye nabani
• inter tiuj – phakathi kwabo

Ukuthelekisa

Pli = ngakumbi. Plej = kakhulu kunazo zonke.

• pli bona – ngcono
• la plej juna – omncinci kunabo bonke
• pli bona ol mi – ngcono kunam

Dum

Dum lithetha "ngexesha" okanye "ngelixa".

• dum la manĝo – ngexesha lokutya
• dum ŝi kantas – ngelixa ecula

Ĉi

Ĉi lisondeza amagama akwa-ti-:

• tiu – lowo → ĉi tiu – lo
• tie – apho → ĉi tie – apha

Isimamva -ind

-ind lithetha ukuba into ifanele ukwenziwa okanye iyayixabisa loo nto.

• leginda – efanele ukufundwa
• aŭskultinda – efanele ukumanyelwa
• bedaŭrinde – ngelishwa

Iingcambu zexesha

Tag, jar, monat, temp no cent zakha amagama amaninzi:

• ĉiutaga – yemihla ngemihla
• ĉiujare – minyaka le
• kvarmonate – rhoqo kwiinyanga ezine
• jarcento – inkulungwane