Tábla na gComhghaolach

Déan staidéar ar an tábla san aguisín, agus féach cé chomh loighciúil is atá sé curtha le chéile: is féidir brí gach ceann de na 45 fhocal ann a bhaint as brí na chéad eiliminte in éineacht le brí an dara heilimint. Cuir na focail seo a leanas go háirithe de ghlan mheabhair:

• ĉio – gach rud
• ĉiu – gach duine
• ĉiuj – cách (iolra)
• ĉiam – i gcónaí
• iom – beagán, ábhairín, saghas

Is féidir le cuid de na focail sa tábla na foircinn -j (iolra) agus -n (cuspóireach) a thógaint:

• is féidir an foirceann -j a chur leosan a chríochnaíonn le -u agus -a
• is féidir an foirceann -n a chur leosan a chríochnaíonn le -o, -u, -a agus -e:

Kio

• Kio – cad
• kion – cad (mar chuspóir)

Sampla:

• Kion vi manĝas? Kukon mi manĝas.

Kiu

• Kiu – cé (uatha), cé acu
• kiun – cé (uatha), cé acu (cuspóir briathair aistrigh)
• kiuj – cé na (iolra), cé acu de na
• kiujn – cé na (iolra), cé acu de na (cuspóir briathair aistrigh)

Kia

Samplaí:

• Kia estas la vetero? – Conas tá an aimsir?
• Kian aŭton vi havas? – Cén saghas cairr atá agat?
• Kiaj estas ŝiaj leteroj? – Cén saghas iad a cuid litreacha?
• Kiajn fotojn vi faris? – Cén saghas grianghraf a thógais?

Kie

• Kie – cá, cén áit (ag)
• Kien – cá, cén áit (chuig)

Samplaí:

• Kie mi estas? – Cá bhfuilim?
• Kien vi iras? – Cá bhfuil tú ag dul?

Le Réamhfhocail

• Al kiu – cé dó,
• kun kiu – cé leis
• al tiu – chuig an gceann sin
• inter tiuj – eatarthu siúd

Céimeanna Comparáide

Is le pli (níos mó) a dhéantar an bhreischéim:

• pli bona – níos fearr
• pli granda – níos mó

TIs le plej (is mó) a dhéantar an tsárchéim:

• plej bona – is fearr
• plej granda – is mó

Aistrítear "ná" mar ol:

• pli bona ol vi – níos fearr ná tusa

Leis an sárchéim, aistrítear "de" mar el:

• La plej bona el ĉiuj – an ceann is fearr díobh go léir.

Úsáidtear Pli agus plej le dobhriathra freisin:

• pli rapide – níos tapúla
• plej rapide – is tapúla

Dum

Réamhfhocal ("i rith") agus cónasc ("fad is, cé go") araon is ea Dum:

• Li sidas dum la manĝo. – Tá sé ina shuí i rith an bhéile.
• Ŝi skribas dum li legas. – Scríobhann sise fad a léann seisean.

Ĉi

Úsáidtear an mhír ĉi le comhghaolaigh-ti chun gaire a thaispeáint. Mar chomparáid:

• tiu – an ceann sin / tiu ĉi nó ĉi tiu – an ceann seo
• tie – ansin / tie ĉi nó ĉi tie – anseo

An Iarmhír -ind

a chiallaíonn "is fiú....a dhéanamh" nó "fiú":

• aŭskultinda – gur fiú éisteacht leis
• leginda – inléite
• bedaŭrinde – ar an drochuair (go litriúil: aiféala-fiú, a thuilleann aiféala)
• nedankinde – freagra béasach ar dankon (go litriúil: ní-buíochas-fiú, ní fiú buíochas)