Korelatiboak

45 hitzeko familia erregular bat dago (nor, zer, non, noiz, hau, hura, dena, ezer ez...). Sare sinple baten bidez eraikitzen dira. Ikusi taula osoa eranskinean: korelatiboak. Ohartu hitz bakoitzaren esanahia lehen zatitik eta bigarren zatitik ateratzen dela.

Hauek bereziki ikasi:

• ĉio – dena
• ĉiu – bakoitza, denak
• ĉiuj – guztiak
• ĉiam – beti
• iom – pixka bat

Korelatibo batzuek -j (plurala) eta -n (akusatiboa) har ditzakete:

• -j amaieran -u eta -a dutenekin erabiltzen da.
• -n amaieran -o, -u, -a eta -e dutenekin erabil daiteke.

Kio

• kio – zer
• kion – zer, objektu gisa

Adibidea:

• Kion vi manĝas? Kukon mi manĝas. – Zer jaten ari zara? Tarta jaten ari naiz.

Kiu

• kiu – nor (singularra), zein
• kiun – nor/zein, objektu gisa
• kiuj – nortzuk, zeintzuk
• kiujn – nortzuk/zeintzuk, objektu gisa

Kia

• Kia estas la vetero? – Nolakoa da eguraldia?
• Kian aŭton vi havas? – Nolako autoa duzu?
• Kiaj estas ŝiaj leteroj? – Nolakoak dira haren gutunak?
• Kiajn fotojn vi faris? – Nolako argazkiak egin zenituen?

Kie

• kie – non
• kien – nora

Adibideak:

• Kie mi estas? – Non nago?
• Kien vi iras? – Nora zoaz?

Preposizioekin

• al kiu – nori, norengana
• kun kiu – norekin
• al tiu – hari, hura norabidean
• inter tiuj – haien artean

Konparazio-mailak

Konparatiboa pli (gehiago) bidez egiten da, eta superlatiboa plej (gehien) bidez. Ez dago forma irregularrik:

• pli bona – hobea
• pli granda – handiagoa
• plej bona – onena
• plej granda – handiena

“Baino” = ol; superlatiboan “-etatik” edo “denen artean” adierazteko el erabiltzen da:

• pli bona ol vi – zu baino hobea
• la plej bona el ĉiuj – guztien artean onena

pli eta plej aditzondoekin ere erabiltzen dira:

• pli rapide – azkarrago
• plej rapide – azkarren

Dum

dum preposizioa (“bitartean”, “-n zehar”) eta juntagailua (“-en bitartean”) izan daiteke:

• Li sidas dum la manĝo. – Otorduan zehar eserita dago.
• Ŝi skribas dum li legas. – Bata idazten ari da, bestea irakurtzen ari den bitartean.

Ĉi

ĉi partikula ti- korelatiboekin erabiltzen da hurbiltasuna adierazteko:

• tiu – hura / tiu ĉi edo ĉi tiu – hau
• tie – han / tie ĉi edo ĉi tie – hemen

💡 Oroigarria: ĉi gauzak hona ekartzen ditu: ĉi tie = hemen.

-ind atzizkia

“Merezi duena” edo “-garria” esan nahi du:

• aŭskultinda – entzutea merezi duena
• leginda – irakurgarria
• bedaŭrinde – zoritxarrez
• nedankinde – dankon erantzuteko formula adeitsua, literalki “eskertzea merezi ez duela”