Corrèlativos

L'espèranto at 45 petits mots règulièrs, los corrèlativos. Ils sè formont avouéc un començament et una fin. La tabla complèta est dans l'anèxa: corrèlativos.

Comencements importants:

• ki- – demanda
• ti- – montra
• i- – quârqu’un, quârqua-chousa
• ĉi- – tot
• neni- – gins, pas un

Fins importantes:

• -o – chousa
• -u – persona ou individu
• -a – qualitâ ou sorta
• -e – luè
• -am – temps
• -al – rêson
• -el – maniére
• -om – quantitâ
• -es – possession

Quârques corrèlativos prènont -j et -n. -j vint aprés -u et -a. -n vint aprés -o, -u, -a et -e.

Kio

Kio demanda una chousa. Kion est la forma d'objèt.

• Kio estas tio? – Qu'est cela?
• Kion vi manĝas? – Què mandzes-tu?

Kiu

Kiu demanda una persona ou un choix. Les formas sont règulières.

• kiu – qui, quél
• kiun – qui ou quél come objèt
• kiuj – qui ou quéls u pluriél
• kiujn – quéls come objèt u pluriél

Kia

Kia demanda la qualitâ ou la sorta.

• Kia estas la vetero? – Comment est lo temps?
• Kian aŭton vi havas? – Quél genre d'ôto as-tu?
• Kiaj estas ŝiaj leteroj? – Comment sont ses lètres?

Kie et kien

Kie demanda la plaça. Kien demanda la direccion.

• Kie mi estas? – Yo si?
• Kien vi iras? – Yona vas-tu?

Ôtros corrèlativos utiles

• kiam – quand
• kial – porquè
• kiom – combien
• kioma – queliémo, por demanda l'hora
• iu – quârqu’un

Avouéc prèposicions

La prèposicion puet venir devant un corrèlativo.

• al kiu – a qui
• kun kiu – avouéc qui
• al tiu – a cela, a cela persona

Comparacion

Pli fât lo comparatif. Plej fât lo superlatif. I at gins de formas irrègulières.

• pli bona – milyor
• pli granda – més grand
• la plej bona – lo milyor
• la plej granda – lo més grand

Ol sèrv por "que" dans una comparacion. El sèrv por "de" avouéc un superlatif.

• pli bona ol vi – milyor que tu
• la plej bona el ĉiuj – lo milyor de tôs

Dum

Dum montra un temps ensemble ou pendent una accion.

• Li sidas dum la manĝo. – Il siéd pendent lo repas.
• Ŝi skribas dum li legas. – Ela ècrit pendent qu'il liét.

Ĉi

Ĉi raproche un mot en ti-.

• tiu – cel / ĉi tiu – ceti
• tie – ilôc / ĉi tie – iquic

Sufixo -ind

-ind montra que quârqua-chousa mèrita una accion.

• legi → leginda – digno d'étre liu
• aŭskulti → aŭskultinda – digno d'étre ècoutâ
• bedaŭrinde – malhôrosament

Radicâls de temps

Radicâls come tag, jar, monat, temp et cent fâsont des mots utiles.

• ĉiutaga – de tôs los jorns
• ĉiujare – châque an
• kvarmonate – châque quatre mês
• jarcento – sièclo