Tabelvortowo

Tabelvortowo nye nya kpui 45 siwo le ɖoɖo me: ame, nuka, afika, ɣekaɣie, esia, eke, nu sia nu, naneke... Srɔ̃ tabel blibo la le appendix me: Tabelvortowo. Woƒe gɔme tso gɔmedzeƒe + nuwuwu me.

Ŋku ɖe esiawo dzi:

• ĉio – nu sia nu
• ĉiu – ame sia ame; nu sia nu
• ĉiuj – katã
• ĉiam – ɣesiaɣi
• iom – sue aɖe

Tabelvorto ɖewo ate ŋu axɔ -j kple -n:

• -j kpe ɖe nya siwo wu enu kple -u kple -a ŋu
• -n kpe ɖe nya siwo wu enu kple -o, -u, -a kple -e ŋu

Kio

• kio – nuka
• kion – nuka abe nu-si-dɔ-ka ene

Kpɔɖeŋu:

• Kion vi manĝas? Kukon mi manĝas. – Nukae nèle ɖum? Gatoe mele ɖum.

Kiu

• kiu – ame ka; ka
• kiun – ame ka/nu-si-dɔ-ka; ka/nu-si-dɔ-ka
• kiuj – ame kawo; kawo
• kiujn – ame kawo/nu-si-dɔ-ka; kawo/nu-si-dɔ-ka

Kia

• Kia estas la vetero? – Yame ƒe nɔnɔme le aleke?
• Kian aŭton vi havas? – Mɔbil ƒomevi kae le asiwò?
• Kiaj estas ŝiaj leteroj? – Eƒe lɛtawo le aleke?
• Kiajn fotojn vi faris? – Foto ƒome kawo nèwɔ?

Kie

• kie – afika
• kien – afi kae mɔyi

Kpɔɖeŋuwo:

• Kie mi estas? – Afikae mele?
• Kien vi iras? – Afi kae nèle yim?

Kple prepozicio

• al kiu – na ame ka; ɖe ame ka gbɔ
• kun kiu – kple ame ka
• al tiu – na ame/nu ma
• inter tiuj – le mawo dome

Tabelvorto bubu siwo hiã

• kiam – ɣekaɣie
• kial – nukatae
• kiom – nenie; aleke geɖe
• kioma – xexlẽme ka; le Kioma horo estas? la ebia gaƒoƒo
• iu – ame aɖe

Dzidodo kple sɔsɔ

Comparative zã pli (wu), superlative zã plej (wu katã). Mewo dɔwɔ nya le gbegbɔgblɔ me o:

• pli bona – nyui wu
• pli granda – gã wu
• plej bona – nyui wu katã
• plej granda – gã wu katã

“Than” nye ol. Le superlative me, “of” nye el:

• pli bona ol vi – nyui wu wò
• la plej bona el ĉiuj – nyui wu katã le wo katã dome

pli kple plej wɔ dɔ kple dɔwɔnya-ŋutiŋɔŋlɔwo hã:

• pli rapide – kaba wu
• plej rapide – kaba wu katã

Dum

dum nye prepozicio (“le ... me”) eye wònye nyakpeɖeŋu (“esi ... nɔ edzi”):

• Li sidas dum la manĝo. – Enɔ anyi le nuɖuɖu la me.
• Ŝi skribas dum li legas. – Ele nu ŋlɔm esi eya le xlẽm.

Ĉi

ĉi zãna kple ti- tabelvortowo be woafia eteƒe:

• tiu – ame/nu ma / tiu ĉi alo ĉi tiu – ame/nu sia
• tie – afima / tie ĉi alo ĉi tie – afisia

Suffix -ind

-ind fia be nu aɖe dze alo hiã wɔwɔ:

• aŭskultinda – dze be woaɖo to
• leginda – dze be woaxlẽ
• bedaŭrinde – le dzi kuku me; lãmesẽ o
• nedankinde – ɖoŋu bɔbɔe na dankon

Ɣeyiɣi-nyaƒeawo le nya didiwo me

Ɣeyiɣi ƒe nyaƒeawo wɔ nya kpui siwo ŋu dɔ le:

• tago – ŋkeke → taga – ŋkeke ƒe; gbe sia gbe ƒe
• jaro – ƒe → jara – ƒe sia ƒe
• monato – ɣleti → monata – ɣleti sia ɣleti
• cent + jaro + -a → centjara – ƒe alafa ɖeka ƒe