Adverbwo

Adverb siwo wotsɔ nya bubu wɔ wu enu kple -e. Esia wu vokal ɖoɖo la: -o na ŋkɔ, -a na nɔnɔmeŋkɔ, -e na dɔwɔnya-ŋutiŋɔŋlɔ.

• bele – le dzeani me
• forte – le ŋusẽ me
• rapida aŭto – mɔbil kabakaba
  • veturi rapide – zɔ mɔ kabakaba

Prepozicio per kple kun

Wo eveawo ate ŋu agɔmeɖe “kple”, gake gɔme vovovo le wo me.

Per – zã nu aɖe abe mɔ alo dɔwɔnu ene

• Manĝi per kulero – ɖu nu kple abladzo
• Ŝi kantis per tre bela voĉo. – Edzi ha kple gbe dzeani ŋutɔ.

Kun – kple ame alo nu bubu

• Mi iris kun la amiko. – Meyi kple xɔ̃ la.
• Mi parolos kun li. – Maƒo nu kplee.

💡 Ŋkuɖodzinu: kun nye hadede; per nye mɔ alo dɔwɔnu.

Prepozicio post

post fia megbe, le ɣeyiɣi me zi geɖe:

• Li venis post mi. – Eva nye megbe.
• post du horoj – le gaƒoƒo eve megbe
• Li venos post tri horoj. – Ava le gaƒoƒo etɔ̃ megbe.
• poste – emegbe

Prepozicio malantaŭ

malantaŭ fia megbe le teƒe me:

• Li venis malantaŭ mi. – Eva nye megbe.

⚠️ Kpɔ nyuie: malantaŭ nye mal- + antaŭ. Ale “megbe” nye “ŋgɔ” ƒe ɖokui-vɔ̃.

Antaŭ kple tra le nya didiwo me

Prepozicio ate ŋu awɔ dɔ abe nyaƒe ene. Antaŭ xɔ “ŋgɔ” alo “do ŋgɔ” gɔme, eye tra xɔ “to eme” gɔme:

• antaŭ + iri → antaŭiri – yi ŋgɔ
• antaŭ + diri → antaŭdiri – gblɔ do ŋgɔ
• tra + iri → trairi – to eme yi
• tra + vivi → travivi – nɔ agbe to nu aɖe me

Suffix -ul

-ul fia ame si nɔnɔme aɖe le ŋu:

• grandulo – ame gã
• malbonulo – ame vɔ̃
• belulino – nyɔnu dzeani

Suffix -ej

-ej wɔ teƒe ƒe nya, teƒe si dɔ aɖe dzɔna le eme:

• lernejo – suku
• kuirejo – nudadaƒe
• dormejo – alɔdɔƒe

Suffix -ebl

-ebl fia be nu aɖe ate ŋu adzɔ alo woate ŋu awɔe:

• manĝebla – ate ŋu aɖu
• videbla – ate ŋu akpɔ
• kompreneble – se egɔme bɔbɔe; nyateƒe
• eble – ɖewohĩ
• malebla – mate ŋu o

Imperativo

Sedede alo biabia ƒe dɔwɔnya wu enu kple -u:

• Manĝu! – Ɖu nu!
• Iru! – Yi!

Ate ŋu azãe kple wɔla hã:

• Li lernu! – Na wòasrɔ̃!
• Ni vidu. – Mina míakpɔ.

Teƒe, mɔ kple relative kiu

Kie bia teƒe. Kiel bia ale si nu dzɔe:

• Kie vi sidas? – Afikae nèle anyi?
• Kiel vi venis? – Aleke nèva?

Kiu ate ŋu akpe nyaɖeɖe kpui ɖe ŋkɔ ŋu:

• la amiko, kiu sidas – xɔ̃ si nɔ anyi la
• la libroj, kiuj estas sur la tablo – agbalẽ siwo le kplɔ̃ la dzi