क्रियाविशेषणे
व्युत्पन्न क्रियाविशेषणे -e ने बनतात. अशा प्रकारे स्वर-व्यवस्था पूर्ण होते: -o नाम, -a विशेषण, -e क्रियाविशेषण.
- bele – सुंदर रीतीने
- forte – जोराने/मजबुतीने
- rapida aŭto – वेगवान कार
- veturi rapide – वेगाने जाणे/प्रवास करणे
शब्दयोगी अव्यये per आणि kun
दोन्हींचा अर्थ कधी कधी मराठीत "ने/सोबत" असा येऊ शकतो, पण अर्थ वेगळा आहे.
Per – साधनाने
- Manĝi per kulero – चमच्याने खाणे
- Ŝi kantis per tre bela voĉo. – तिने अतिशय सुंदर आवाजात गायले.
Kun – सोबत
- Mi iris kun la amiko. – मी मित्रासोबत गेलो/गेले.
- Mi parolos kun li. – मी त्याच्याशी बोलेन.
⚠️ सावधान: मराठीतील "ने/सोबत" संदर्भानुसार बदलते. साधन असेल तर per, साथीदार असेल तर kun.
शब्दयोगी अव्यय post
post – नंतर/नंतरचा, वेळेसाठी:
- Li venis post mi. – तो माझ्यानंतर आला.
- post du horoj – दोन तासांनी
- Li venos post tri horoj. – तो तीन तासांनी येईल.
- poste – नंतर
शब्दयोगी अव्यय malantaŭ
malantaŭ – मागे, स्थानासाठी:
- Li venis malantaŭ mi. – तो माझ्या मागे आला.
💡 लक्षात ठेवण्याची युक्ती: malantaŭ = mal- + antaŭ. antaŭ म्हणजे "पुढे/आधी"; त्याचा उलटा "मागे".
प्रत्यय -ul
हा एखादा गुण असलेली व्यक्ती दाखवतो:
- grandulo – मोठी/उंच व्यक्ती
- malbonulo – वाईट माणूस
- belulino – सुंदर स्त्री
प्रत्यय -ej
हा ज्या ठिकाणी एखादे काम नियमितपणे होते त्या ठिकाणाचा शब्द बनवतो:
- lernejo – शाळा
- kuirejo – स्वयंपाकघर
- laborejo – कार्यस्थळ
💡 लक्षात ठेवण्याची युक्ती: -ej कामाला त्याच्या ठिकाणात बदलतो:
- lerni (शिकणे) → lernejo (शाळा)
- kuiri (स्वयंपाक करणे) → kuirejo (स्वयंपाकघर)
प्रत्यय -ebl
हा शक्यता दाखवतो; मराठीत अनेकदा "-ण्याजोगा" किंवा "शक्य":
- manĝebla – खाण्याजोगा
- videbla – दिसणारा/दिसण्याजोगा
- kompreneble – समजण्यासारख्या रीतीने, स्वाभाविकपणे
- eble – कदाचित
- malebla – अशक्य
आज्ञार्थ
आज्ञा देण्यासाठी क्रियाशेवट -u आहे:
- Manĝu! – खा!
- Iru! – जा!
तो कर्त्यासहही येऊ शकतो:
- Li lernu! – तो शिकू दे!
- Ni vidu. – चला पाहूया.