Үстеулер

Үстеулер көбіне -e жалғауы арқылы жасалады. Олар әрекеттің қалай, қашан немесе қандай жағдайда болғанын сипаттайды:

• bele – әдемі түрде
• forte – күшті, қатты
• rapida aŭto – жылдам көлік
  • veturi rapide – жылдам жүру

Per және kun предлогтары

Per

Per құралды немесе тәсілді көрсетеді:

• Manĝi per kulero. – Қасықпен тамақ ішу.
• Ŝi kantis per tre bela voĉo. – Ол өте әдемі дауыспен ән айтты.

Kun

Kun бірге болуды көрсетеді:

• Mi iris kun la amiko. – Мен досыммен бардым.
• Mi parolos kun li. – Мен онымен сөйлесемін.

Post предлогы

Post уақыт жағынан немесе қатар бойынша “кейін” дегенді білдіреді:

• Li venis post mi. – Ол меннен кейін келді.
• post du horoj – екі сағаттан кейін
• Li venos post tri horoj. – Ол үш сағаттан кейін келеді.
• poste – кейін, содан соң

Malantaŭ предлогы

Malantaŭ “артында, кейінгі жағында” дегенді білдіреді. Ол mal- + antaŭ арқылы жасалған:

• Li venis malantaŭ mi. – Ол менің артымнан келді.

⚠️ Назар аударыңыз: бұл сөздің екпіні дұрыс қойылады: malantaŭ.

Tra және antaŭ біріккен сөздерде

Предлогтар түбір сияқты біріккен сөздің ішінде де қолданыла алады:

• antaŭĉambro – кіреберіс бөлме
• antaŭvidi – алдын ала көру, болжау
• trarigardi – қарап шығу
• tralegi – басынан аяғына дейін оқып шығу

Antaŭ “алдында, бұрын” дегенді, ал tra “арқылы, бойымен” дегенді білдіреді.

-ul жұрнағы

-ul белгілі бір қасиетімен немесе қатынасымен сипатталатын адамды білдіреді:

• grandulo – үлкен адам, денелі адам
• malbonulo – жаман адам
• junulo – жас адам
• malriĉulo – кедей адам

-ej жұрнағы

-ej бір әрекетке немесе нәрсеге арналған орынды білдіреді:

• lernejo – мектеп, оқу орны
• kuirejo – асүй
• laborejo – жұмыс орны

-ebl жұрнағы

-ebl мүмкіндікті немесе бір әрекетке жарамдылықты көрсетеді:

• manĝebla – жеуге болатын
• trinkebla – ішуге болатын
• videbla – көрінетін
• travidebla – мөлдір, ішінен көрінетін
• kompreneble – түсінікті түрде, әрине
• malebla – мүмкін емес

Бұйрық рай

Бұйрық, өтініш немесе шақыру үшін етістік -u жалғауын алады:

• Manĝu! – Тамақ іш!
• Iru! – Бар!
• Venu! – Кел!

Бұл форма бастауышпен де қолданылады:

• Li lernu! – Ол үйренсін.
• Ni vidu. – Қарайық.

Орын және тәсіл сұрақтары

Kie орын туралы, ал kiel тәсіл туралы сұрайды:

• Kie vi vidis? – Сен/сіз қай жерде көрдің/көрдіңіз?
• Kiel okazis? – Бұл қалай болды?

Kiu кейде алдыңғы зат есімге қатысты бағыныңқы сөйлемді байланыстырады:

• la junuloj, kiuj portis tablon – үстел көтерген жастар