Болымсыздық

Ne жоққа шығарылатын сөздің алдында тұрады:

• Ne parolu! – Сөйлеме!
• Mi ne venos. – Мен келмеймін.

Nek “де емес” дегенді білдіреді:

• Nek li nek ŝi respondis. – Ол да, ол да жауап бермеді.
• Vi nek sidas nek rigardas. – Сен/сіз отырмайсың да/отырмайсыз да, қарамайсың да/қарамайсыз да.

Neni- арқылы басталатын сөздер сөйлемді өздері болымсыз етеді. Эсперантода қос болымсыздық қолданылмайды:

• Mi neniam diros al iu. – Мен ешқашан ешкімге айтпаймын.

⚠️ Назар аударыңыз: Mi neniam diros al neniu дұрыс емес. Neniam сөйлемді онсыз да болымсыз етеді.

Mem

Mem өзі қатысты сөзді күшейтеді: “өзім”, “өзің”, “өзі” сияқты. Ол 4-сабақтағы өздік есімдік si-ден бөлек:

• Mi mem faris tion. – Мұны мен өзім жасадым.

Mem “жалғыз” дегенді білдірмейді. Ол тек кімнің өзі істегенін ерекше көрсетеді.

Қоштасу

Эсперантода қоштасудың бірнеше жолы бар. Ең жиі қолданылатыны:

• ĝis la revido – жүздескенше

Артикльсіз де айтуға болады:

• ĝis revido – көріскенше

ek- префиксі

ek- екі мағына бере алады:

1. әрекеттің басталуы
2. қысқа, кенет әрекет

Мысалдар:

• ekparoli – сөйлей бастау
• eksilenti – үнсіз қалу
• eksidi – отыра кету
• ekridi – күліп жіберу
• ekstari – тұра қалу

for- префиксі

for- бір нәрседен алысқа кетуді немесе алып тастауды білдіреді:

• foriri – кетіп қалу
• forlasi – тастап кету
• forpreni – алып қою

-aĵ жұрнағы

-aĵ нақты затты немесе бір қасиеттің көрінісін білдіреді:

• manĝaĵo – тағам
• trinkaĵo – сусын
• belaĵo – әдемі нәрсе
• sendaĵo – жіберілген нәрсе, жөнелтілім

Ekde, laŭ, және sen

Бұл сөздер біріккен сөздерде де пайдалы:

• ekde – бастап
• laŭeble – мүмкіндігінше
• senutila – пайдасыз

Қатыстық kiu және көрсеткіш tiu

Kiu алдыңғы зат есімге қатысты бағыныңқы сөйлемді байланыстыра алады. Tiu бұрын айтылған немесе көрсетілген нәрсені көрсетеді:

• la libro, kiun vi atendis – сен/сіз күткен кітап
• tiun libron – сол кітапты