Шартты рай

Шартты рай -us жалғауы арқылы жасалады. Ол “болар еді”, “істер еді” деген мағына береді:

• mi kredus – мен сенер едім, мен ойлар едім
• Se mi estus sana, mi estus tre feliĉa. – Егер мен сау болсам, өте бақытты болар едім.

Se арқылы құрылған шартты сөйлемде екі бөлікте де -us қолданылуы мүмкін:

• Se vi irus, mi ĝojus. – Егер сен/сіз барсаң/барсаңыз, мен қуанар едім.
• vi havus sufiĉe da mono – сенде/сізде жеткілікті ақша болар еді

Kvazaŭ

Kvazaŭ “сияқты, секілді, бейне” деген мағына береді. Ол көбіне шартты раймен бірге қолданылады:

• Vi sidas tie kvazaŭ vi estus riĉulo. – Сен/сіз онда бай адам сияқты отырсың/отырсыз.

Кейде сөйлем қысқарып та айтылады:

• Vi sidas tie kvazaŭ riĉulo. – Сен/сіз онда бай адамдай отырсың/отырсыз.

-ad жұрнағы

-ad әрекетті зат есім ретінде немесе ұзақ/қайталанатын әрекет ретінде көрсетеді:

• kanti – ән айту
  • kantado – ән айту әрекеті
• lerni – үйрену
  • lernado – оқу, үйрену
• suferi – азап шегу
  • suferado – азап шегу

Ұзақ немесе қайталанатын әрекет:

• rigardi – қарау
  • rigardadi – ұзақ қарау, қадала қарау
• demandi – сұрау
  • demandadi – қайта-қайта сұрау
• paroli – сөйлеу
  • parolado – сөз сөйлеу, сөйлеу әрекеті

-ar жұрнағы

-ar бір бүтін топ немесе жиын ретінде қаралатын нәрселерді білдіреді:

• arbo – ағаш
  • arbaro – орман
• vagono – вагон
  • vagonaro – пойыз
• vorto – сөз
  • vortaro – сөздік
• homo – адам
  • homaro – адамзат

-um жұрнағы

-um – нақты тұрақты мағынасы жоқ жұрнақ. Мұндай сөздерді жеке үйренген дұрыс:

• plena – толы
  • plenumi – орындау
• proksima – жақын
  • proksimume – шамамен
• suno – күн
  • sunumi – күнге қыздырыну
• malvarmumi – суық тию

Бұрынғы элементтерді қайта біріктіру

Жаттығуларда бұрын үйренген бөлшектер жаңа сөздерде қайта кездеседі:

• nekredebla – сенгісіз
• ĉirkaŭaĵo – айналадағы нәрсе, қоршаған орта
• survoje – жолда
• tiuokaze – ондай жағдайда