शर्तीचा भाव
शर्तीचा भाव क्रियाशेवट -us ने बनतो. तो काल्पनिक गोष्टींसाठी आहे: "करला असता/केले असते", "झाला असता".
- mi kredus – मी मानले असते
- Se mi estus sana, mi estus tre feliĉa. – जर मी निरोगी असतो/असते, तर मी खूप आनंदी असतो/असते.
💡 लक्षात ठेवण्याची युक्ती: क्रिया-व्यवस्था आता पूर्ण झाली: -i (मूळ रूप), -as / -is / -os (तीन काळ), -u (आज्ञा), -us (शर्तीचा भाव). प्रत्येक क्रिया याच शेवटांनी चालते.
Kvazaŭ
हे उभयान्वयी अव्यय आहे आणि सहसा शर्तीच्या रूपासोबत येते:
- Vi sidas tie kvazaŭ vi estus riĉulo. – तू/तुम्ही तिथे जणू श्रीमंत माणूस असावा तसे बसला/बसली आहात.
ते संक्षेपानेही येऊ शकते:
- Vi sidas tie kvazaŭ riĉulo. – तू/तुम्ही तिथे श्रीमंत माणसासारखे बसला/बसली आहात.
प्रत्यय -ad
हा क्रियेपासून नाम बनवून क्रियेची प्रक्रिया/भाव दाखवतो:
- kanti (गाणे) → kantado – गायन
- suferi (दुःख सहन करणे) → suferado – दुःखसहन
तो सतत किंवा वारंवार होणारी क्रियाही दाखवू शकतो:
- rigardi (पाहणे) → rigardadi – पाहत राहणे
- demandi (विचारणे) → demandadi – विचारत राहणे
- informo (माहिती) → informado – प्रसार/माहिती देणे
प्रत्यय -ar
हा वस्तूंच्या समूहाला एक एकक म्हणून दाखवतो:
- arbo (झाड) → arbaro – जंगल
- vagono (डबा) → vagonaro – रेल्वेगाडी
- vorto (शब्द) → vortaro – शब्दकोश
💡 लक्षात ठेवण्याची युक्ती: -ar वेगवेगळ्या गोष्टींना समूह बनवतो:
- arbo (झाड) → arbaro (जंगल)
प्रत्यय -um
हा ठरावीक अर्थ असलेला प्रत्यय नाही; तो वेगवेगळ्या शब्दांत स्वतंत्रपणे लक्षात ठेवावा लागतो:
- plena (भरलेला) → plenumi – पूर्ण करणे
- proksima (जवळचा) → proksimume – अंदाजे
- suno (सूर्य) → sunumi – उन्हात बसणे
- malvarmumi – सर्दी होणे
💡 सूचना: -um प्रत्ययांमध्ये तितकाच "खुला" प्रत्यय आहे जितका je (धडा ६) शब्दयोगी अव्ययांमध्ये आहे. प्रत्येक -um शब्द वेगळा शिका.