नाम-उपवाक्यांत -u

आज्ञार्थ शेवट -u फक्त थेट आज्ञेत येत नाही. आदेश, विनंती, सल्ला किंवा इच्छा सांगणाऱ्या मुख्य क्रियेनंतर ke असलेल्या उपवाक्यातही तो येतो.

• Mi deziras, ke vi lernu. – मला इच्छा आहे की तू/तुम्ही शिकावे.
• La patro insistas, ke mi iru. – वडील आग्रह करतात की मी जावे.

💡 लक्षात ठेवण्याची युक्ती: मुख्य वाक्यात इच्छा/आदेश असेल तर ke-उपवाक्याची क्रिया -u रूपात येते, -as मध्ये नाही.

शब्दयोगी अव्यय je

je हे खुले/सामान्य शब्दयोगी अव्यय आहे. त्याचा स्वतःचा अगदी ठरावीक अर्थ नाही; दुसरे कोणतेही शब्दयोगी अव्यय नीट बसत नसेल तेथे ते वापरले जाते. वेळ सांगताना ते "वाजता" साठी सामान्य आहे:

• Je kioma horo vi venos? – तू/तुम्ही किती वाजता याल?
• Je la kvina horo. – पाच वाजता.

💡 सूचना: कोणते शब्दयोगी अव्यय योग्य आहे हे न कळल्यास je सुरक्षित सामान्य पर्याय आहे.

क्रियापद farti

हे प्रामुख्याने अभिवादनात वापरले जाते:

• Kiel vi fartas? – तुम्ही कसे आहात?

प्रत्यय -et

हा लहानपणा किंवा सौम्यता दाखवतो:

• libreto – छोटी पुस्तकिका
• beleta – गोडसर/थोडे सुंदर
• varmeta – कोमट

प्रत्यय -eg

हा मोठेपणा किंवा तीव्र अर्थ देतो:

• librego – फार मोठे पुस्तक
• varmega – फार गरम
• belega – अत्यंत सुंदर
• bonega – उत्कृष्ट

💡 लक्षात ठेवण्याची युक्ती: -et लहान करतो, -eg मोठे करतो: libreto = पुस्तकिका, librego = जाड/मोठे पुस्तक.

प्रत्यय -iĝ

याचा अर्थ "होणे", "बनणे":

• riĉiĝi – श्रीमंत होणे
• trankviliĝi – शांत होणे
• resaniĝi – पुन्हा निरोगी होणे
• geedziĝi – लग्न करणे

⚠️ सावधान: -iĝ आणि -ig वेगळे आहेत. -iĝ = स्वतः बदलणे/होणे. -ig ("बदलवणे/करवणे") धडा ८ मध्ये येईल.