-u le ke-nyaɖeɖewo me

Imperativo nuwuwu -u mezãna le sedede ɖeko me o. Wozãe le ke-nyaɖeɖewo me hã, ne nya vevi la fia sedede, biabia, aɖaŋu alo didi.

• Mi deziras, ke vi lernu. – Medi be nàsrɔ̃.
• La patro insistas, ke mi iru. – Fofó la di sesĩe be mayi.

💡 Ŋkuɖodzinu: Didi alo sedede le nya vevi me he dɔwɔnya le ke-akpa la me ɖe -u me, menye -as o.

Prepozicio je

je nye prepozicio bɔbɔe si mele gɔmeɖeɖe ɖeka ko o. Wozãe ne prepozicio bubu mete ŋu o. Zi geɖe, wozãe na gaƒoƒo:

• Je kioma horo vi venos? – Gaƒoƒo ka dzi nàva?
• Je la kvina horo. – Le gaƒoƒo atɔ̃ dzi.

💡 Aɖaŋu: Ne prepozicio si dze ŋu mele ŋuwò o la, je nye mɔ bɔbɔe.

Dɔwɔnya farti

Wozãa farti le gbegblɔ bɔbɔe me:

• Kiel vi fartas? – Alekee nèle?

Suffix -et

-et wɔ nu sue alo nu si me le sesẽ o:

• dometo – aƒe sue
• beleta – dzeani vie
• varmeta – ʋɔ vie

Suffix -eg

-eg wɔ nu gã alo sesẽ ŋutɔ:

• librego – agbalẽ gã ŋutɔ
• grandega – gã ŋutɔ
• belega – dzeani ŋutɔ
• bonega – nyui ŋutɔ

💡 Ŋkuɖodzinu: Srɔ̃ -et kple -eg ɖekae: dometo = aƒe sue; domego = aƒe gã ŋutɔ.

Suffix -iĝ

-iĝ fia “trɔ zu” alo “zu”:

• riĉiĝi – zu kesinɔtɔ
• trankviliĝi – fa; trɔ zu fa
• resaniĝi – gbugbɔ lãmesẽ
• geedziĝi – ɖe srɔ̃

💡 Ŋkuɖodzinu: -iĝ = nu la trɔ le e ɖokui me. Eƒe hadede -ig (“na nu adzɔ”) va le nusrɔ̃ɖeɖe 8.

Relative clauses kple kiu

Kiu ate ŋu akpe nyaɖeɖe ɖe ŋkɔ ŋu. Ezu kiun ne enye nu-si-dɔ-ka le nyaɖeɖe la me:

• la amiko, kiu venis – xɔ̃ si va la
• la letero, kiun mi sendis – lɛta si medɔ ɖo la

Ziwo kple foj

Foj fia dzɔƒe alo zi. Kple xexlẽdzesi la, ewɔ dɔwɔnya-ŋutiŋɔŋlɔwo:

• unufoje – zi ɖeka
• trifoje – zi etɔ̃
• kelkfoje – zi ɖewo

Nyaƒe xoxo le nya didiwo me

Ele be nàgayi edzi axlẽ nya siwo wotsɔ akpa siwo nènya wɔ:

• vespero + manĝi → vespermanĝi – ɖu fiẽnu
• letero + kesto → leterkesto – lɛta-ɖaka
• hejmo + urbo → hejmurbo – du si nèdzo tso me