-u katika vishazi vya ke
Mwisho wa amri -u hautumiwi tu katika amri za moja kwa moja. Hutumika pia katika vishazi vinavyoanza na ke baada ya vitenzi vya kuamuru, kuomba, kushauri au kutamani:
- Mi deziras, ke vi lernu. – Nataka ujifunze.
- La patro insistas, ke mi iru. – Baba anasisitiza niende.
💡 Kumbuka: ombi au amri katika kishazi kikuu huvuta kitenzi cha kishazi cha ke kwenda kwenye umbo la -u, si -as.
Kihusishi je
je ni kihusishi cha jumla. Hakina maana moja maalumu na hutumiwa mahali ambapo hakuna kihusishi kingine kinachofaa kabisa. Hutumiwa sana kuonyesha saa:
- Je kioma horo vi venos? – Utakuja saa ngapi?
- Je la kvina horo. – Saa tano.
💡 Kumbuka: ukikosa kihusishi sahihi, je mara nyingi ni chaguo salama.
Kitenzi farti
hutumiwa hasa katika salamu:
- Kiel vi fartas? – Hujambo? / Unaendeleaje?
Kiambishi tamati -et
huonyesha udogo au upole:
- libreto – kijitabu
- beleta – mzuri kidogo / maridadi
- varmeta – vuguvugu
Kiambishi tamati -eg
huonyesha ukubwa au nguvu:
- librego – kitabu kikubwa sana
- varmega – moto sana
- belega – mzuri sana
- bonega – bora sana
💡 Kumbuka: jifunze jozi hii pamoja: -et hupunguza (libreto = kijitabu), -eg hukuza (librego = kitabu kikubwa sana).
Kiambishi tamati -iĝ
humaanisha "kuwa" au "kugeuka kuwa":
- riĉiĝi – kuwa tajiri
- trankviliĝi – kutulia
- resaniĝi – kupona
- geedziĝi – kuoa/kuolewa
💡 Kumbuka: -iĝ = hali inabadilika kwa upande wa kiima chenyewe. Mwenzi wake -ig ("kusababisha kitu kitokee") utakuja katika somo 8.