-u substantiivacealkagiin
Imperatiiva loahppa -u ii geavahuvvo dušše njuolggo gohččumiin, muhto maiddái cealkagiin maid ke lea bidjan sisa gohččun, bivdu, rávven ja sávvat vearbbaid maŋŋá.
- Mi deziras, ke vi lernu. – Mun háliidan ahte don oahpat (duohtavuođas: Mun háliidan ahte don oahpat).
- La patro insistas, ke mi iru. – Áhčči ávžžuha ahte mun vuolggán.
💡 Muittoveahkki: sávaldat dahje gohččun váldocealkagis lokte ke-cealkaga vearbba -u hápmái — ii -as.
Preposišuvdna je
je lea jokermearka: das ii leat iežas dárkilis mearkkašupmi ja geavahuvvo doppe gos ii oktage eará preposišuvdna heive dárkilit. Earret eará lea dat dábálaš sátni "at" go muitala áiggi:
- Je kioma horo vi venos? – (Diibmu) boađát? (duohtavuođas: makkár nummiris diibmu?)
- Je la kvina horo. – Diibmu viđa áigge.
💡 Rávvagat: go ii oktage preposišuvdna heive, de lea je sihkkaris standárda.
Vearba farti
váldoáššis geavahuvvo dearvvuođain:
- Kiel vi fartas? – Mo don leat?
Suffiksa -et
dahká diminutiivvaid (smávva):
- dometo – unna viessu
- beleta – ilus
- varmeta – liegga
Suffiksa -eg
dahká augmentatiivvaid (stuorra, garra):
- librego – girji
- grandega – hirbmat, hui stuoris
- belega – hui buorre
- bonega – erenoamáš buorre
💡 Muittoveahkki: oahppat guokte ovttas — -et njiedjá (dometo = unna viessu), -eg stuorru (domego = stuorra viessu).
Suffiksa -iĝ
mearkkaša "šaddat", "oažžut":
- riĉiĝi – šaddat rikkisin
- trankviliĝi – ráfáiduhttit, šaddat ráfálažžan
- resaniĝi – fas buorránit
- geedziĝi – náitalit
💡 Muittoveahkki: -iĝ = šaddat (rievdadus maid fáddá ieš vásiha). Dan ovttasbargoguoibmi -ig ("dahkat juoidá dáhpáhuvvat") čuovvu oahppu 8.
Relatiivvalaš cealkagat main lea kiu
Kiu sáhttá čatnat unna cealkaga substantiivvaide. Dat šaddá kiun go dat lea objeakta dan smávva cealkaga siskkobealde:
- la amiko, kiu venis – ustit gii bođii
- la letero, kiun mi sendis – reive maid sádden
Áiggit ja faskkodeamit foj:in
Foj mearkkaša dilálašvuohta dahje áigi. Loguin dahká ávkkálaš advearbbaid:
- unufoje – oktii
- trifoje – golmma geardde
- kelkfoje – máŋgii
Dovddus ruohttasat guhkit sániin
Don galggat joatkit lohkat sániid mat leat ráhkaduvvon dovddus osiin:
- vespero + manĝi → vespermanĝi – borrat mállásiid
- letero + kesto → leterkesto – poastakássa
- hejmo + urbo → hejmurbo – ruovttubáiki