Logut

Logut leat čállojuvvon lađđasis. Alit logut ráhkaduvvojit go ovttastahttá vuođđologuid:

• 1 238 – mil du-cent tri-dek ok
• 153 837 – cent kvin-dek tri mil ok-cent tri-dek sep
• Lassin: 8 + 3 = 11 – ok plus tri estas dek-unu
• Váldin: 15 - 6 = 9 – dek-kvin minus ses estas naŭ

Áššáskuhtti lihkadusa guvlui

Esperanto-preposišuvnnaid maŋŋá čuovvu dábálaččat nominatiiva:

• post mi – mu maŋis
• sen ŝi – su haga
• en domo – viesus

Muhto báikepreposišuvdna sáhttá váldit akkusatiiva -n čájehit lihkadusa juoidá guvlui:

• Mi iras en la domon. – Mun manan viesu sisa.
  • (Veardádallat: Ili manĝas en la domo. – Sii leat borran viesus.)
• La kato saltis sur la tablon. – Kissa njuovžžalii beavddi ala.
  • (Veardádallat: La kato saltis sur la tablo. – Kissa njuovžžalii beavddi alde.)

💡 Muittoveahkki: ii -n mearkkaša gos juoga lea; -n mearkkaša gos juoga lihkasta. en la domo = viesus, en la domon = viesu sisa.

Pronomen oni

Eahpemearrideaddji pronomen oni mearkkaša "olbmot (oppalaččat)", "sii" dahje "don" (oppalaš mearkkašumis):

• Oni manĝas. – Olbmot leat borran.
• Oni sidas. – Olbmot čohkkájit.

💡 Muittoveahkki: oni geavahuvvo go olmmoš lea eahpemearrideaddji dahje olbmot oppalaččat leat oaivvilduvvon.

Refleksiiva pronomen si

si (akkusatiiva sin) čujuha ruovttoluotta cealkaga fáddái — iežas, iežas, iežas, iežaset, iežas:

• Li lavas sin. – Son bassa iežas.
• Ŝi rigardas sin. – Son geahččá iežas.
• Ili kantas al si. – Sii lávlot alcceseaset.

si geavahuvvo dušše goalmmát persovnna subjeavttas, ja ii leat goassege ieš cealkaga subjeakta. Veardádallat:

• Mi rigardas min. – Mun geahččan iežan.
• Ili rigardas sin. – Sii geahččat iežaset.

Áige- ja čujuhusgažaldagat

Kiam jearrá "goas". Kie jearrá "gos". Kien jearrá "gosa". Loahppa -n kien:s čájeha čujuhusa:

• Kiam vi venos? – Goas don boađát?
• Kie vi estas? – Gos don leat?
• Kien vi iros? – Gos don vuolggát?

Geavat kiom longe:

• Kiom longe vi sidas? – Man guhká leat čohkkán?

Cealkagat main lea kiam ja se

Kiam ja se sáhttet álggahit unna cealkaga:

• kiam estas varme – go lea liegga
• se vi venos – jus boađát

Prefihkka re-

Dat sáhttá mearkkašit juogo "fas, nuppi geardde" dahje "ruovttoluotta":

• refari – dahkat fas
• redoni – addit ruovttoluotta
• remeti – bidjat ruovttoluotta, sadjái bidjat

En ja el guhkit sániiguin

En ja el sáhttet čuožžut vearbba álggus. En čujuha sisa; el čujuha olggosguvlui:

• en + iri → eniri – mannat sisa
• el + iri → eliri – vuolgit olggos
• el + veni → elveni – boahtá ovdan