सङ्ख्या

सङ्ख्याहरू परिशिष्टमा छन्। ठूला सङ्ख्या आधारभूत सङ्ख्या जोडेर बनाइन्छ:

• 1 238 – mil du-cent tri-dek ok
• 153 837 – cent kvin-dek tri mil ok-cent tri-dek sep
• जोड: 8 + 3 = 11 – ok plus tri estas dek-unu
• घटाउ: 15 - 6 = 9 – dek-kvin minus ses estas naŭ

दिशातर्फको कर्मकारक

सामान्यतया सम्बन्धसूचक शब्दपछि सामान्य रूप आउँछ:

• post mi – मपछि
• sen ŝi – उनी बिना
• en domo – घरभित्र

तर स्थान जनाउने सम्बन्धसूचक शब्दपछि -n आएमा त्यसले दिशातर्फको चाल देखाउँछ:

• Mi iras en la domon. – म घरभित्र जाँदै छु।
  • तुलना गर्नुहोस्: Ili manĝas en la domo. – उनीहरू घरभित्र खाँदै छन्।
• La kato saltis sur la tablon. – बिरालो मेचमाथि उफ्रियो।
  • तुलना गर्नुहोस्: La kato saltis sur la tablo. – बिरालो मेचमाथि नै उफ्रियो।

💡 सम्झने तरिका: यहाँ -n ले "कहाँतिर?" देखाउँछ, "कहाँ?" होइन। en la domo = घरभित्र; en la domon = घरभित्रतिर।

सर्वनाम oni

अनिश्चित सर्वनाम oni ले "मानिसहरू सामान्यतया", "कसैले" वा "मान्छेले" जनाउँछ:

• Oni manĝas. – मानिसहरू खाँदै छन्।
• Oni sidas. – मानिसहरू बसेका छन्।

💡 सम्झने तरिका: कर्ता ठ्याक्कै को हो भन्ने महत्वपूर्ण नभए oni प्रयोग गर्न सकिन्छ।

प्रत्यावर्ती सर्वनाम si

si (कर्मकारक sin) ले उही वाक्यांशको कर्तालाई नै फर्केर जनाउँछ: आफैँ, आफूलाई:

• Li lavas sin. – ऊ आफूलाई धुन्छ।
• Ŝi rigardas sin. – उनी आफूलाई हेर्छिन्।
• Ili kantas al si. – उनीहरू आफ्नै लागि गाउँछन्।

si केवल तेस्रो व्यक्तिको कर्ताका लागि प्रयोग हुन्छ, र आफैँ कर्ता हुन सक्दैन। तुलना गर्नुहोस्:

• Mi rigardas min. – म आफूलाई हेर्छु।
• Ili rigardas sin. – उनीहरू आफूलाई हेर्छन्।

⚠️ सावधान: नेपालीको "आफू/आफैँ" प्रसङ्गअनुसार फरक हुन सक्छ। एस्पेरान्तोमा si/sin को नियम कडा छ: यो तेस्रो व्यक्तिको कर्तातिर मात्रै फर्कन्छ।

उपसर्ग re-

"फेरि" वा "फिर्ता" जनाउँछ:

• revidi – फेरि देख्नु
• redoni – फिर्ता दिनु
• remeti – फेरि राख्नु / फिर्ता राख्नु