Sonlar
Sonlar ilovada berilgan. Katta sonlar asosiy sonlarni qoʻshish orqali tuziladi:
- 1 238 – mil du-cent tri-dek ok
- 153 837 – cent kvin-dek tri mil ok-cent tri-dek sep
- Qoʻshish: 8 + 3 = 11 – ok plus tri estas dek-unu
- Ayirish: 15 - 6 = 9 – dek-kvin minus ses estas naŭ
Yoʻnalish tushumi
Esperanto predloglaridan keyin odatda asosiy shakl keladi:
- post mi – mendan keyin
- sen ŝi – usiz
- en domo – uyda
Lekin joy predlogi harakat qayerga yoʻnalganini koʻrsatish uchun tushum -n olishi mumkin:
- Mi iras en la domon. – Men uyga/uy ichiga ketyapman.
- Taqqoslang: Ili manĝas en la domo. – Ular uyda ovqat yeyapti.
- La kato saltis sur la tablon. – Mushuk stol ustiga sakradi.
- Taqqoslang: La kato saltis sur la tablo. – Mushuk stol ustida sakradi.
💡 Eslab qoling: -n “qayerda?” va “qayerga?” farqini bildiradi: en la domo = uyda, en la domon = uyga/uy ichiga.
oni olmoshi
Noaniq olmosh oni “odamlar umuman”, “kishi”, “birov” maʼnosini beradi:
- Oni manĝas. – Odamlar ovqat yeyapti.
- Oni sidas. – Odamlar oʻtiribdi.
💡 Eslab qoling: oʻzbekchada bunday maʼno koʻpincha “odam”, “kishi” yoki majhul shakl bilan beriladi.
Oʻzlik olmoshi si
si (tushumda sin) gapning egasiga qaytadi: oʻzi, oʻzini, oʻzlariga:
- Li lavas sin. – U oʻzini yuvadi.
- Ŝi rigardas sin. – U oʻziga qaraydi.
- Ili kantas al si. – Ular oʻzlariga kuylaydi.
si faqat uchinchi shaxs egasi uchun ishlatiladi va oʻzi ega boʻla olmaydi. Taqqoslang:
- Mi rigardas min. – Men oʻzimga qarayman.
- Ili rigardas sin. – Ular oʻzlariga qaraydi.
re- prefiksi
Inglizcha “re-” kabi, “yana” yoki “orqaga/qayta” maʼnosini berishi mumkin:
- revidi – yana koʻrmoq
- redoni – qaytarib bermoq
- remeti – qayta qoʻymoq, oʻrniga qoʻymoq