Liczby

Liczby znajdziesz w załączniku. Większe liczby tworzymy z podstawowych w następujący sposób:

• 1 238 – mil du-cent tri-dek ok
• 153 837 – cent kvin-dek tri mil ok-cent tri-dek sep
• dodawanie: 8 + 3 = 11 – ok plus tri estas dek-unu
• odejmowanie: 15 − 6 = 9 – dek-kvin minus ses estas naŭ

Biernik kierunku

W zwykłych wyrażeniach przyimkowych rzeczownik (lub zaimek) nie przyjmuje końcówki biernika -n:

• post mi – za mną
• sen ŝi – bez niej
• en domo – w domu

Po przyimkach miejsca (ĉe – przy, en – w, sub – pod, sur – na) dodajemy jednak -n, gdy chcemy wskazać kierunek ruchu:

• Mi iras en la domon. – Idę do domu (do środka).
  • Ili manĝas en la domo. – Oni jedzą w domu.
• La kato saltis sur la tablon. – Kot skoczył na stół (z podłogi).
  • La kato saltas sur la tablo. – Kot skacze na stole.

💡 Wskazówka: to ta sama różnica co w polszczyźnie między miejscem a kierunkiem — na stole / na stół, w domu / do domu. Esperanto zaznacza kierunek końcówką -n: sur la tablo / sur la tablon.

Zaimek oni

oni tworzy formę bezosobową — odpowiada polskiemu „się":

• Oni diras. – Mówi się.
• Oni kantas. – Śpiewa się.
• Oni laboras. – Pracuje się.

Zaimek zwrotny si

Zaimek zwrotny si (w bierniku sin) wskazuje, że czynność wraca do jej wykonawcy. Używamy go tylko w 3. osobie:

• Li lavas sin kaj li lavas lin. – On myje się i myje go (kogoś innego).

To samo dotyczy zaimka dzierżawczego sia (swój):

• Li iras al sia amikino. – On idzie do swojej (własnej) przyjaciółki.
• Li iras al lia amikino. – On idzie do jego (innego mężczyzny) przyjaciółki.

💡 Wskazówka: to dokładnie nasze „swój" kontra „jego". sia = własny (wraca do podmiotu), lia = cudzy. Polak czuje tę różnicę od razu.

Przedrostek re-

oznacza powtórzenie czynności — zrobić coś ponownie albo z powrotem:

• revidi – zobaczyć ponownie
• redoni – oddać (dać z powrotem)
• remeti – odłożyć
• reveni – wrócić