ตัวเลข

ดูรายการตัวเลขพื้นฐานได้ในภาคผนวก เมื่อต้องสร้างตัวเลขที่มากขึ้น ให้ประกอบตัวเลขพื้นฐานเข้าด้วยกัน:

• 1 238 – mil du-cent tri-dek ok
• 153 837 – cent kvin-dek tri mil ok-cent tri-dek sep
• การบวก: 8 + 3 = 11 – ok plus tri estas dek-unu
• การลบ: 15 - 6 = 9 – dek-kvin minus ses estas naŭ

💡 จำง่าย ๆ: ตัวเลขเอสเปรันโตต่อกันตรงไปตรงมา เหมือนบอก “หนึ่งพัน สองร้อย สามสิบ แปด”

กรรมการกเพื่อแสดงการเคลื่อนที่ไปยัง

โดยปกติคำบุพบทจะตามด้วยรูปประธาน คือไม่มี -n:

• post mi – หลังฉัน
• sen ŝi – โดยไม่มีเธอ
• en domo – ในบ้าน

แต่คำบุพบทที่บอกตำแหน่งสามารถรับ -n เพื่อแสดงการเคลื่อนที่ “ไปยัง/เข้าไปใน” จุดหมาย:

• Mi iras en la domon. – ฉันกำลังเข้าไปในบ้าน
  • เปรียบเทียบ: Ili manĝas en la domo. – พวกเขากำลังกินอาหารอยู่ในบ้าน
• La kato saltis sur la tablon. – แมวกระโดดขึ้นไปบนโต๊ะ
  • เปรียบเทียบ: La kato saltis sur la tablo. – แมวกระโดดอยู่บนโต๊ะ

💡 จำง่าย ๆ: ไม่มี -n = อยู่ที่ไหน, มี -n = ไปที่ไหน เช่น en la domo “อยู่ในบ้าน”, en la domon “เข้าไปในบ้าน”

คำสรรพนาม oni

oni เป็นสรรพนามไม่ชี้เฉพาะ แปลได้ตามบริบทว่า “คนทั่วไป”, “ใคร ๆ”, “เขาว่ากันว่า”, หรือ “เรา” แบบทั่วไป:

• Oni manĝas. – คนเรากิน
• Oni sidas. – ใคร ๆ ก็นั่ง

⚠️ ระวัง: oni ไม่ได้หมายถึง “พวกเรา” แบบ ni แต่หมายถึงคนทั่วไปหรือผู้กระทำที่ไม่ระบุชื่อ

คำสรรพนามสะท้อน si

si (รูปกรรม sin) ใช้อ้างกลับไปยังประธานบุรุษที่สามของอนุประโยคเดียวกัน:

• Li lavas sin. – เขาล้างตัวเอง
• Ŝi rigardas sin. – เธอมองตัวเอง
• Ili kantas al si. – พวกเขาร้องเพลงให้ตัวเอง

si ใช้กับประธานบุรุษที่สามเท่านั้น และไม่ใช้เป็นประธานเอง เปรียบเทียบ:

• Mi rigardas min. – ฉันมองตัวฉันเอง
• Ili rigardas sin. – พวกเขามองตัวเอง

⚠️ ระวัง: ถ้าประธานคือ mi หรือ vi ให้ใช้ min หรือ vin ไม่ใช่ sin

อุปสรรค re-

re- หมายถึง “อีกครั้ง” หรือ “กลับ”:

• revidi – เห็นอีกครั้ง, พบกันอีกครั้ง
• redoni – คืนให้, ให้กลับไป
• remeti – วางกลับ, ใส่กลับ, เปลี่ยนกลับ