Ravishlar
Yasalma ravishlar -e qoʻshimchasi bilan tuziladi. Shunday qilib unli tizimi toʻliq boʻladi: -o otlar, -a sifatlar, -e ravishlar uchun.
- bele – chiroyli tarzda
- forte – kuchli tarzda
- rapida aŭto – tez mashina
- veturi rapide – tez yurmoq
per va kun predloglari
Ikkalasi ham baʼzan “bilan” deb tarjima qilinadi, lekin maʼnosi boshqacha.
Per – vosita orqali
- Manĝi per kulero – qoshiq bilan yemoq
- Ŝi kantis per tre bela voĉo. – U juda chiroyli ovoz bilan kuyladi.
Kun – birga
- Mi iris kun la amiko. – Men doʻst bilan bordim.
- Mi parolos kun li. – Men u bilan gaplashaman.
💡 Eslab qoling: kun odam yoki hamroh bilan birgalikni bildiradi; per esa vositani bildiradi.
post predlogi
post – keyin, soʻng (vaqtga nisbatan):
- Li venis post mi. – U mendan keyin keldi.
- post du horoj – ikki soatdan keyin
- Li venos post tri horoj. – U uch soatdan keyin keladi.
- poste – keyinroq, soʻngra
malantaŭ predlogi
malantaŭ – orqasida, ortida (joyga nisbatan):
- Li venis malantaŭ mi. – U mening orqamdan keldi.
⚠️ Ehtiyot boʻling: urgʻu malantaŭ boʻgʻiniga tushadi. Bu soʻz mal- + antaŭ (“oldida”)dan tuzilgan, yaʼni “oldida”ning teskarisi.
-ul suffiksi
Biror xususiyatga ega odamni bildiradi:
- grandulo – katta gavdali odam
- malbonulo – yomon odam
- belulino – goʻzal ayol
-ej suffiksi
Biror ish odatda bajariladigan joy nomini yasaydi:
- lernejo – maktab (oʻrganish joyi)
- kuirejo – oshxona (kuiri – pishirmoq)
- laborejo – ish joyi
💡 Eslab qoling: -ej faoliyatni joyga aylantiradi:
- lerni (oʻrganmoq) → lernejo (maktab)
- kuiri (pishirmoq) → kuirejo (oshxona)
-ebl suffiksi
Imkoniyatni bildiradi; “-sa boʻladigan” maʼnosini beradi:
- manĝebla – yeyish mumkin boʻlgan
- videbla – koʻrinadigan
- kompreneble – tushunarli ravishda, albatta
- eble – balki, ehtimol
- malebla – imkonsiz
Buyruq mayli
Buyruq uchun feʼl qoʻshimchasi -u:
- Manĝu! – Yeng!
- Iru! – Boring!
U ega bilan ham ishlatilishi mumkin:
- Li lernu! – U oʻrgansin!
- Ni vidu. – Koʻraylik.