Przysłówki

Końcówka przysłówków to -e:

• bele – pięknie
• forte – mocno
• rapida aŭto – szybki samochód
  • veturi rapide – jechać szybko

💡 Wskazówka: -o rzeczownik, -a przymiotnik, -e przysłówek. Z jednego rdzenia zrobisz wszystkie trzy.

Przyimki per i kun

per – za pomocą

per odpowiada polskiemu narzędnikowi (kim? czym?):

• Manĝi per kulero – Jeść łyżką
• Ŝi kantis per tre bela voĉo. – Śpiewała bardzo pięknym głosem.

💡 Wskazówka: per = narzędzie czynności, czyli nasz narzędnik. per kulero = „łyżką".

kun – z (kim, czym)

kun oznacza towarzystwo (z kim, razem z czym):

• Mi iras kun la amiko. – Idę z przyjacielem.
• Mi parolos kun li. – Porozmawiam z nim.

⚠️ Uwaga: polskie „z" oddają dwa różne przyimki: per (narzędzie: pisać długopisem) i kun (towarzystwo: iść z kolegą). Nie myl ich.

Przyimek post

post znaczy „po" w odniesieniu do czasu:

• Li venis post mi. – Przyszedł po mnie (później niż ja).
• post du horoj – za dwie godziny
• Li venos post tri horoj. – Przyjdzie za trzy godziny.
• poste – potem, następnie

Przyimek malantaŭ

malantaŭ znaczy „za", ale tylko w przestrzeni:

• Li staras malantaŭ mi. – On stoi za mną.

⚠️ Uwaga: „za" w sensie czasu to post (post du horoj), a „za" w sensie miejsca to malantaŭ (malantaŭ la domo). Polskie „za" rozdziela się tu na dwa słowa.

Przyrostek -ul

oznacza człowieka o danej cesze:

• grandulo – wielkolud
• malbonulo – zły człowiek
• belulino – piękna dziewczyna

Przyrostek -ej

oznacza pomieszczenie lub miejsce:

• lernejo – szkoła
• kuirejo – kuchnia
• laborejo – miejsce pracy

💡 Wskazówka: -ej robi z czynności jej miejsce:

• lerni (uczyć się) → lernejo (szkoła)
• kuiri (gotować) → kuirejo (kuchnia)

Przyrostek -ebl

oznacza „możliwy, dający się":

• manĝebla – jadalny
• videbla – widzialny
• kompreneble – zrozumiale, oczywiście
• eble – może
• malebla – niemożliwy

Tryb rozkazujący

Końcówka trybu rozkazującego to -u:

• Ni manĝu! – Jedzmy!

W drugiej osobie liczby pojedynczej i mnogiej możemy pominąć zaimek vi; w pozostałych osobach zaimek zostawiamy:

• Manĝu! – Jedz! Jedzcie!
• Iru! – Idź! Idźcie!

Trybu rozkazującego używamy też, gdy pytamy o zgodę na propozycję:

• Ĉu ni iru al kafejo? – Może pójdziemy do kawiarni?
• Ĉu ni trinku kafon? – Może napijemy się kawy?

💡 Wskazówka: jedna końcówka -u dla wszystkich osób — mi iru, ni iru, li iru („niech idzie").