Nambari

Nambari ziko katika kiambatisho. Nambari kubwa huundwa kwa kuunganisha nambari za msingi:

• 1 238 – mil du-cent tri-dek ok
• 153 837 – cent kvin-dek tri mil ok-cent tri-dek sep
• Kuongeza: 8 + 3 = 11 – ok plus tri estas dek-unu
• Kutoa: 15 - 6 = 9 – dek-kvin minus ses estas naŭ

Yambwa ya mwelekeo

Kwa kawaida vihusishi vya Kiesperanto hufuatiwa na hali ya kawaida:

• post mi – baada yangu
• sen ŝi – bila yeye
• en domo – ndani ya nyumba

Lakini kihusishi cha mahali kinaweza kufuatiwa na -n ili kuonyesha mwendo kuelekea mahali:

• Mi iras en la domon. – Ninaingia ndani ya nyumba.
  • Linganisha: Ili manĝas en la domo. – Wanakula ndani ya nyumba.
• La kato saltis sur la tablon. – Paka aliruka juu ya meza.
  • Linganisha: La kato saltis sur la tablo. – Paka aliruka akiwa juu ya meza.

💡 Kumbuka: -n hapa inaonyesha "kwenda wapi", si "kuwa wapi": en la domo = ndani ya nyumba; en la domon = kuingia ndani ya nyumba.

Kiwakilishi oni

Kiwakilishi kisicho maalumu oni humaanisha "watu kwa jumla", "mtu", au "unaweza" kwa maana ya jumla:

• Oni manĝas. – Watu wanakula.
• Oni sidas. – Watu wamekaa.

💡 Kumbuka: oni hutumiwa wakati mtendaji si mtu maalumu. Kiswahili mara nyingi husema "mtu..." au hutumia kauli ya jumla.

Kiwakilishi rejea si

si (yambwa sin) hurudi kwa kiima cha kishazi: mwenyewe, yeye mwenyewe, wao wenyewe:

• Li lavas sin. – Anajinawa / anajiosha.
• Ŝi rigardas sin. – Anajiangalia.
• Ili kantas al si. – Wanajiimbia wenyewe.

si hutumiwa tu kwa kiima cha nafsi ya tatu, na haiwezi kuwa kiima cha sentensi. Linganisha:

• Mi rigardas min. – Ninajiangalia.
• Ili rigardas sin. – Wanajiangalia.

⚠️ Tahadhari: Kiswahili hutumia kiambishi ji- ndani ya kitenzi. Kiesperanto hutumia neno tofauti, si/sin, na sheria yake ni maalumu.

Kiambishi awali re-

kama "tena" au "kurudi":

• revidi – kuona tena
• redoni – kurudisha
• remeti – kurudisha mahali pake