Tallord

Talloversikten finst i tillegget. Større tal blir danna ved å sette saman tallord slik:

• 1 238 – mil du-cent tri-dek ok
• 153 837 – cent kvin-dek tri mil ok-cent tri-dek sep
• Addisjon: 8 + 3 = 11 – ok plus tri estas dek-unu
• Subtraksjon: 15 - 6 = 9 – dek-kvin minus ses estas naŭ

💡 Hugsetips: Esperanto-tal bygges som klosser frå venstre mot høyre: cent kvin-dek tri = 153.

Akkusativ for rørsle mot

Preposisjonar på esperanto følges vanlegvis av eit ord i nominativ:

• post mi – etter meg
• sen ŝi – utan henne
• en domo – i eit hus

Når ein preposisjon kan vise både plassering og rørsle mot ein stad, står ordet etter preposisjonen i akkusativ viss det blir uttrykt rørsle mot staden:

• Mi iras en la domon. – Eg går inn i huset.
• Samanlikn: Mi iras en la domo. – Eg går inne i huset.
• Merk: Mi iras al la domo. – Eg går til huset. Ingen akkusativ, fordi al berre viser retning, ikkje plassering.

Enda eit døme:

• La kato saltis sur la tablon. – Katten hoppet opp på bordet.
• La kato saltis sur la tablo. – Katten hoppet på bordet.

⚠️ Åtvaring: Nynorsk kan bruke same form for stad og retning. På esperanto viser -n retning etter stadpreposisjonar: sur la tablon = opp på bordet.

Pronomenet oni

Pronomenet oni tyder:

• ein, generelt
• folk
• du, i generell betydning

Døme:

• Oni manĝas. – Folk et.
• Oni ne manĝu tablojn. – Ein bør ikkje spise bord.

💡 Hugsetips: oni svarar ofte til nynorsk "ein": oni diras = ein seier.

Det refleksive pronomenet si

Det refleksive pronomenet si (akkusativ sin) viser tilbake til subjektet i ei setning eller leddsetning. Det svarar til nynorsk "seg".

Døme:

• Li lavas sin. – Han vasker seg.
• Ŝi rigardas sin. – Ho ser på seg sjølv.
• Ili kantas al si. – Dei syng for seg sjølv.

si blir brukt berre i tredje person og er aldri sjølv subjekt i ei setning. Samanlikn:

• Mi rigardas min. – Eg ser på meg sjølv.
• Ili rigardas sin. – Dei ser på seg sjølv.

⚠️ Åtvaring: si blir brukt berre i tredje person. Si mi rigardas min, ikkje mi rigardas sin.

Prefikset re-

Tilsvarer nynorsk "gjen-" eller "igjen". Det kan bety enten:

• "igjen, enda ein gong"
• eller "tilbake".

Døme:

• revidi – sjå igjen, gjense
• redoni – gi tilbake
• remeti – legge tilbake

💡 Hugsetips: re- peikar enten tilbake eller på nytt:

• vidi (sjå) → revidi (sjå igjen)
• doni (gi) → redoni (gi tilbake)