-u i leddsetninger

Imperativendelsen -u blir brukt ikkje berre i direkte kommandoer, men også i indirekte tale i leddsetninger med ke etter verb som uttrykker befaling, bønn, anbefaling eller ønskje.

• Mi deziras, ke vi lernu. – Eg ønskjer at du lærer.
• La patro insistas, ke mi iru. – Far insisterer på at eg går.

⚠️ Åtvaring: Nynorsk brukar ofte vanleg notid etter "ønskjer at". Esperanto brukar ofte -u etter ønskje, krav og oppfordring.

Preposisjonen je

Preposisjonen je fungerer som ein joker. Den har ingen fast betydning, men blir brukt når ingen annein preposisjon passer presist. Den blir brukt blant anna for klokkeslett.

• Je kioma horo vi venos? – Når kjem du? Bokstavleg: Ved kva for ein time kjem du?
• Je la kvina horo. – Klokken fem. Bokstavleg: Ved den femte timen.

💡 Hugsetips: je er nødpreposisjonen. Bruk den når uttrykket treng ein preposisjon, men ingen meir presis preposisjon passer.

Verbet farti

Dette verbet blir brukt hovedsakelig i uttrykket:

• Kiel vi fartas? – Korleis har du det?

💡 Hugsetips: Lær Kiel vi fartas? som ein fast hilsen. Det svarar til "Korleis har du det?"

Suffikset -et

blir brukt til å lage diminutiv:

• libreto – lita bok, hefte
• beleta – pen, litt vakker
• varmeta – lunken, småvarm

💡 Hugsetips: -et gjer noko mindre eller mildere:

• libro (bok) → libreto (lita bok)
• varma (varm) → varmeta (småvarm)

Suffikset -eg

blir brukt til å lage augmentativ:

• librego – stor bok, bind
• varmega – glovarm
• belega – svært vakker
• bonega – svært god, fantastisk

⚠️ Åtvaring: -eg tyder forstørring eller forsterkning, ikkje berre nynorsk "veldig" i alle samanhengar. Det blir ein del av ordet.

Suffikset -iĝ

tyder "å bli" når subjektet sjølv endrar tilstand:

• riĉiĝi – å bli rik
• trankviliĝi – å roe seg, å bli rolig
• resaniĝi – å bli frisk igjen, å kome seg
• geedziĝi – å gifte seg

💡 Hugsetips: -iĝ tyder at subjektet går inn i ein ny tilstand:

• riĉa (rik) → riĉiĝi (bli rik)
• sana (frisk) → resaniĝi (bli frisk igjen)