Korrelašuvnnaid tabealla

Bearaš mas leat 45 oanehis, dábálaš sáni (gii, mii, gos, goas, dát, dat, visot, ii mihkkege ...) lea huksejuvvon álkes ráiddu ala. Geahča olles tabealla lasáhusas — Korrelatiivvaid tabealla — ja fuomáš man logihkalaš dat lea huksejuvvon: juohke sáni mearkkašupmi čuovvu dan vuosttaš oasi ja dan nuppi oasi. Muitte dáid erenoamážit:

• ĉio – visot
• ĉiu – juohkehaš
• ĉiuj – buot (máŋggaidlogu)
• ĉiam – álo
• iom – veaháš

Muhtun korrelatiivvat sáhttet leat loahppa -j (máŋggaidlogu) ja -n (akkusatiiva):

• -j čatná daid mat loahpahuvvojit -u ja -a
• -n daidda mat loahpahuvvojit -o, -u, -a ja -e

Kio

• kio – mii
• kion – mii (objektan)

Ovdamearka:

• Kion vi manĝas? Kukon mi manĝas. – Maid don borrat? Mun lean borran gáhkuid.

Kiu

• kiu – gii (olbmuin), mii (áššiin)
• kiun – gean (olbmuin), maid (áššiin)
• kiuj – geat (olbmuin), mat (áššiin)
• kiujn – geaid (olbmuin), maid (áššiin)

Kia

• Kia estas la vetero? – Makkár dálki lea?
• Kian aŭton vi havas? – Makkár biila dus lea?
• Kiaj estas ŝiaj leteroj? – Makkár su reivvet leat?
• Kiajn fotojn vi faris? – Makkár govaid leat govven?

Kie

• kie – gos (at)
• kien – gosa

Ovdamearkkat:

• Kie mi estas? – Gos mun lean?
• Kien vi iras? – Gosa don leat vuolgimin?

Preposišuvnnaiguin

• al kiu – geasa
• kun kiu – geainna
• al tiu – dasa
• inter tiuj – daid gaskkas

Eanet ávkkálaš korrelatiivvat

Gažaldagain leat dábálaččat moadde eará korrelatiiva:

• kiam – goas
• kial – manin
• kiom – man ollu, man olu
• kioma – mii-nummir; Kioma horo estas?:s jearrá "Man diibmu lea?"
• iu – muhtin

Buohtastahttindásit

Buohtastahttin geavaha pli (eanet) ja superlatiiva plej (eanaš) — eai leat eahpevuoiggalaš hámit nugo "buorre, buoret, buoremus" maid sáhttá muitit:

• pli bona – buoret
• pli granda – stuorát
• plej bona – buoremus
• plej granda – stuorámus

"Dan" lea ol; mas lea superlatiiva, "of" lea el:

• pli bona ol vi – buoret go don
• la plej bona el ĉiuj – buohkain buoremus

pli ja plej barget maiddái advearbbaiguin:

• pli rapide – jođáneappot
• plej rapide – jođáneamos

Dum

dum lea sihke preposišuvdna ("during") ja konjunkšuvdna ("while"):

• Li sidas dum la manĝo. – Son čohkká borramuša áigge.
• Ŝi skribas dum li legas. – Son čállá dan botta go son lohká.

Ĉi

Partihkkal ĉi geavahuvvo *ti-*-korrelatiivvaiguin čájehit lagašvuođa:

• tiu – dat / tiu ĉi dahje ĉi tiu – dát
• tie – doppe / tie ĉi dahje ĉi tie – dáppe

💡 Muittoveahkki: ĉi álo lokte áššiid lahka — ĉi tie lea "dáppe", dat báiki masa measta sáhtášii guoskat.

Suffiksa -ind

mearkkaša "árvu -ing" dahje "árvu":

• aŭskultinda – lea árvu guldalit
• leginda – lohkama árvu
• bedaŭrinde – dađibahábut (duohtavuođas: šállošahtti)
• nedankinde – čeahpes vástádus dankon:ii (duohtavuođas: ii-giitevaš)

Áigi vuolgá guhkit sániide

Áiggi vuođđu dahká dávjá kompakta sániid:

• tago – beaivi → taga – beaivválaš, beaivvi
• jaro – jahki → jara – jahkásaš, jahkásaččat
• monato – mánnu → monata – mánnui
• cent + jaro + -a → centjara – čuođi jagi boaris