ცხრილური სიტყვები
ესპერანტოში არის ძალიან რეგულარული სისტემა, რომელსაც ცხრილურ სიტყვებს ვეძახით. ისინი შედგება დასაწყისისა და დაბოლოებისგან.
დასაწყისები:
- ki- – კითხვა
- ti- – მითითება
- i- – განუსაზღვრელი
- ĉi- – ყოველი
- neni- – უარყოფა
დაბოლოებები:
- -o – რამე
- -u – ინდივიდი
- -a – თვისება
- -e – ადგილი
- -am – დრო
- -al – მიზეზი
- -el – ხერხი
- -om – რაოდენობა
- -es – კუთვნილება
სრული სია იხილეთ ცხრილურ სიტყვებში.
kio და kion
kio ნიშნავს „რა?“. -n ამატებს ობიექტის ფორმას:
- Kio estas tio? – რა არის ეს?
- Kion vi manĝas? – რას ჭამ?
kiu ფორმები
kiu ნიშნავს „ვინ?“ ან „რომელი?“. მას შეუძლია მიიღოს -j და -n.
- kiu – ვინ? რომელი?
- kiun – ვის? რომელს?
- kiuj – ვინები? რომელები?
- kiujn – ვისებს? რომელებს?
kia
kia კითხულობს თვისებას ან სახეობას: „როგორი?“.
- Kia estas la vetero? – როგორი ამინდია?
- Kiajn fotojn vi faris? – როგორი ფოტოები გადაიღე?
kie და kien
kie კითხულობს ადგილს.
kien კითხულობს მიმართულებას.
- Kie mi estas? – სად ვარ?
- Kien vi iras? – სად მიდიხარ?
სხვა საჭირო კითხვები
- kiam – როდის?
- kial – რატომ?
- kiom – რამდენი?
- kioma – მერამდენე?
- iu – ვიღაც, ვინმე
მაგალითები:
- Kioma horo estas?
- Kial vi ne havas tempon?
- dum iu kantas
ცხრილური სიტყვები წინდებულებთან
წინდებული შეიძლება ცხრილური სიტყვის წინ დადგეს.
- al kiu – ვისთან / ვისკენ
- kun kiu – ვისთან ერთად
შედარება
pli ქმნის შედარებით ფორმას: „უფრო“.
plej ქმნის უმაღლეს ფორმას: „ყველაზე“.
- pli multekosta – უფრო ძვირი
- la plej juna – ყველაზე ახალგაზრდა
შედარებაში ol ნიშნავს „ვიდრე“.
dum
dum ნიშნავს „სანამ“, „როდესაც“ ან „განმავლობაში“.
- dum ŝi kantas – სანამ ის მღერის
ĉi
ĉi სიახლოვეს აჩვენებს ti- სიტყვებთან.
- ĉi tiu – ეს
- ĉi tie – აქ
სუფიქსი -ind
-ind ნიშნავს, რომ რაღაც ღირს გაკეთებად ან იმსახურებს რაიმეს.
- leginda – წასაკითხად ღირსი
- bedaŭrinde – სამწუხაროდ
დროის ფესვები შედგენილ სიტყვებში
tag, jar, monat, temp, cent ხშირად ქმნის ახალ სიტყვებს.
- ĉiutaga – ყოველდღიური
- ĉiujare – ყოველწლიურად
- kvarmonate – ოთხ თვეში ერთხელ
- jarcento – საუკუნე