ანბანი

ესპერანტოს ანბანში 28 ასოა: a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z. თითოეულ ასოს ყოველთვის ერთი და იგივე ბგერა აქვს. ამიტომ, როცა ასოებს ისწავლით, სიტყვების წაკითხვაც შეძლებთ.

ქართულთან შედარებით განსაკუთრებით მიაქციეთ ყურადღება:

• c იკითხება როგორც „ც“.
• ĉ იკითხება როგორც „ჩ“.
• ĝ ახლოს არის „ჯ“-სთან.
• ĵ ახლოს არის „ჟ“-სთან.
• ŝ იკითხება როგორც „შ“.
• ŭ არის მოკლე „უ“-ს მსგავსი ნახევარხმოვანი, როგორც aŭ და eŭ-ში.
• j იკითხება როგორც მოკლე „ი“/„ჲ“ და ხშირად ქმნის დიფთონგს: aj, ej, oj, uj.

⚠️ ყურადღება: c არასოდეს არის „კ“ ან „ს“. j არ არის ქართული „ჯ“. სიტყვა ĝi და gi სხვადასხვა ბგერით იწყება.

გამოთქმა

ესპერანტოში სიტყვები ისე იკითხება, როგორც წერია. ჩუმი ასოები და გამონაკლისები არ არის.

მაგალითები:

• amiko
• ĉambro
• ĝi

ხმოვნები მოკლე და მკაფიოდ წარმოთქვით: a, e, i, o, u.

მახვილი

მახვილი ყოველთვის ბოლოსწინა მარცვალზე მოდის.

მაგალითები:

• te-le-FO-no
• ra-DI-o
• a-MI-ko
• ES-tas

⚠️ ყურადღება: ორი გვერდიგვერდ მდგომი ხმოვანი ხშირად ცალკე მარცვლად რჩება. მაგალითად familio იშლება როგორც fa-mi-LI-o.

არტიკლი

la არის განსაზღვრული არტიკლი, დაახლოებით როგორც „ეს/ის უკვე ცნობილი“. იგი არ იცვლება რიცხვის, სქესის ან ბრუნვის მიხედვით.

ესპერანტოში განუსაზღვრელი არტიკლი არ არსებობს.

• la amiko – კონკრეტული მეგობარი
• amiko – მეგობარი, ერთი მეგობარი
• la laboro – ეს კონკრეტული სამუშაო
• laboro – სამუშაო ზოგადად

ქართულში არტიკლები არ გვაქვს, ამიტომ la-ს მნიშვნელობა კონტექსტით იგრძნობა.

პირის ნაცვალსახელები

• mi – მე
• vi – შენ, თქვენ
• li – ის, კაცი
• ŝi – ის, ქალი
• ĝi – ის, ნივთი ან ცხოველი
• ni – ჩვენ
• ili – ისინი

vi შეიძლება ერთ ადამიანსაც ნიშნავდეს და რამდენიმესაც.

კუთვნილებითი ნაცვალსახელები

კუთვნილებითი ფორმა იქმნება პირის ნაცვალსახელზე -a-ს დამატებით.

• mia – ჩემი
• via – შენი, თქვენი
• lia – მისი
• ŝia – მისი
• nia – ჩვენი
• ilia – მათი

არსებითი სახელები

არსებითი სახელები მთავრდება -o-თი.

• tablo – მაგიდა
• lernanto – მოსწავლე

ესპერანტოში არსებით სახელებს გრამატიკული სქესი არ აქვთ. თუ ქალის ან მდედრის აღნიშვნა საჭიროა, გამოიყენება სუფიქსი -in.

• patro – მამა
• patrino – დედა

მრავლობითი

მრავლობითი რიცხვი იქმნება დაბოლოებით -j.

• tabloj – მაგიდები
• lernantoj – მოსწავლეები
• viaj lernantoj – შენი მოსწავლეები

ზედსართავიც და კუთვნილებითი ნაცვალსახელიც იღებს -j-ს, თუ არსებითი მრავლობითშია.

ზმნები

ინფინიტივი მთავრდება -i-თი.

• lerni – სწავლა
• labori – მუშაობა

აწმყო დრო მთავრდება -as-ით. დაბოლოება ყველა პირთან ერთნაირია.

• mi sidas – მე ვზივარ
• vi sidas – შენ ზიხარ
• ili sidas – ისინი სხედან

ქართულში ზმნა პირის მიხედვით იცვლება, მაგრამ ესპერანტოში არა.

შედგენილი სიტყვები

ესპერანტოში ფესვები ხშირად ერთ სიტყვად ერთიანდება. ბოლო ფესვი ჩვეულებრივ მთავარ მნიშვნელობას ატარებს, ხოლო დაბოლოება მთელ სიტყვას ეკუთვნის.

• lerni + libro → lernolibro – სასწავლო წიგნი
• dormi + ĉambro → dormoĉambro – საძინებელი ოთახი

Ĉu?

ĉu წინ დგას კი/არა-კითხვებში. სიტყვების რიგი ჩვეულებრივ არ იცვლება.

• Ĉu vi sidas? – ზიხარ?
• Ĉu ŝi skribas? – ის წერს?

ქართულში ასეთი კითხვა ხშირად მხოლოდ ინტონაციით კეთდება. ესპერანტოში ĉu მკაფიო ნიშანია.

Kiu?

kiu კითხულობს „ვინ?“ ან „რომელი?“.

• Kiu vi estas? – ვინ ხარ?
• Kiu instruisto sidas? – რომელი მასწავლებელი ზის?

სუფიქსი -ist

-ist აღნიშნავს ადამიანს, რომელსაც აქვს პროფესია, საქმიანობა ან მუდმივი კავშირი რაიმესთან.

• instruisto – მასწავლებელი
• sportisto – სპორტსმენი

სუფიქსი -in

-in აღნიშნავს ქალს ან მდედრს.

• amiko → amikino – მეგობარი ქალი
• laboristo → laboristino – მუშა ქალი

Jes და ne

jes ნიშნავს „დიახ“.

ne შეიძლება ნიშნავდეს „არა“-ს ან უარყოფას „არ“.

• Jes, mi estas en la ĉambro.
• Ne, mi ne estas en la ĉambro.