Το Αλφάβητο

Το αλφάβητο της Εσπεράντο αποτελείται από 28 γράμματα:
a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z.

Προφέρονται ως εξής:

• a = όπως το ελληνικό φωνήεν "α"
• b = "μπ" όπως προφέρεται στην αρχή μιας λέξης πχ "__μπ__ίρα"
• c = "τσ" όπως προφέρεται στην αρχή μιας λέξης πχ "__τσ__όχα"
• ĉ = "τσσ" παχύ όπως ο αγγλικός φθόγγος "τσ" (__ch__air)
• d = "ντ" όπως προφέρεται στην αρχή μιας λέξης πχ "__ντ__όμινο"
• e = όπως το ελληνικό φωνήεν "ε"
• f = "φ" όπως "__φ__ανφάρα"
• g = "γκ" όπως προφέρεται στην αρχή μιας λέξης πχ "__γκ__άζι"
• ĝ = "τζ" όπως προφέρεται στην αρχή μιας λέξης πχ "__τζ__άμι"
• h = "χ" ελαφρά προφερόμενο όπως το αγγλικό "h" (__h__ome)
• ĥ = "χ" κανονικά προφερόμενο όπως "__χ__ολέρα"
• i = όπως το ελληνικό φωνήεν "ι"
• j = όταν βρίσκεται πριν απο ένα φωνήεν διαβάζεται "γι" όπως "γι__έρμα".
  Όταν όμως ακολουθεί __μετά από φωνήεν, τότε γίνεται δίφθογγος και διαβάζεται σαν ένα κοντό "ι".
  Τα aj, ej, oj, uj είναι οι αντίστοιχοι δίφθογγοι από τα a, e, o, u.
  Ετσι:
  • aj = "αϊ" όπως "κ__αη__μός"
  • ej = "εϊ" όπως "μ__έϊ__καπ"
  • oj = "οϊ" όπως "μπ__όϊ__"
  • uj = "ουϊ" όπως "σ__ουϊ__τα", που προφέρεται γρήγορα.
• ĵ = "ζζ" παχύ όπως "με__ζ__ούρα"
• k = "κ" όπως "__κ__αφές"
• l = "λ" όπως "__λ__αιμός"
• m = "μ" όπως "__μ__αμά"
• n = "ν" όπως "__ν__άνος"
• o = όπως το ελληνικό φωνήεν "ο"
• p = "π" όπως "__π__ατάτα"
• r = "ρ" όπως "__ρ__υθμός", ιδανικά να ρολάρει
• s = "σ" όπως "__σ__άρκα"
• ŝ = "σσ" πολύ παχύ όπως ο αγγλικός φθόγγος "sh" (__sh__arp)
• t = "τ" όπως "__τ__ιμόνι"
• u = όπως η ελληνική δίφθογγος "ου"
• ŭ = Δεν χρησιμοποιείται ποτέ μόνο του, αλλά πάντα σαν δίφθογγος aŭ, eŭ, με τα a, e αντιστοίχως.
  Διαβάζεται σαν ένα κοντό "ου" όπως στο Eŭropo = "εουρόπο" (Ευρώπη). Ετσι:
  • aŭ = "αου" όπως το αγγλικό "mouth"
  • eŭ = "εου" όπως "eh-oo".
• v = "β" όπως "__β__ιβλίο"
• z = "ζ" όπως "__ζ__ώνη"

_{(σελ. 13)}

Η Προφορά

Οι λέξεις προφέρονται ακριβώς όπως γράφονται, εφαρμόζοντας τα ισοδύναμα που αναφέρονται παραπάνω, π.χ.

• amiko = α-μί-κο
• ĉambro = τσά-μπρο
• ĝi = Τζιι.

_{(σελ. 13)}

Ο Τόνος

'Ολες οι λέξεις (με περισσότερες από μια συλλαβές) τονίζονται στην παραλήγουσα, π.χ.

• te-le-FO-no (τε-λε-ΦΟ-νο)
• ra-DI-o (ρα-ΝΤΙ-ο)
• kaj (κάϊ)
• a-MI-ko (α-ΜΙ-κο)
• ES-tas (ΕΣ-τας).
• προσοχή: AN-kaŭ (ΑΝ-καου, γιατί το καου είναι μια συλλαβή).

_{(σελ. 16)}

Το Άρθρο

Το οριστικό άρθρο είναι ένα, το la.
Είναι το ίδιο για όλα τα γένη, πτώσεις και αριθμούς.
Δεν υπάρχει αόριστο άρθρο:

• la amiko – ο φίλος
  • amiko – ένας φίλος
• la amikino – η φίλη
  • amikino – μία φίλη
• la laboro – η εργασία
  • laboro – εργασία
• la libro – το βιβλίο
  • libro – ένα βιβλίο
• la libroj – τα βιβλία
  • libroj – (μερικά) βιβλία

_{(σελ. 19)}

Προσωπικές Αντωνυμίές

• mi – εγώ
• vi – εσύ
• li – αυτός
• ŝi – αυτή
• ĝi – αυτό
• ni – εμείς
• vi – εσείς
• ili – αυτοί-ές-ά
  Οι αντωνυμίες li, ŝi, ĝi χρησιμοποιούνται ακριβώς όπως "αυτός, αυτή, αυτό".

_{(σελ. 26)}

Κτητικές Αντωνυμίες

Δημιουργούνται προσθέτοντας στις προσωπικές την κατάληξη -a:

• mia – (δικός-ή-ό) μου
• via – (δικός-ή-ό) σου
• lia – (δικός-ή-ό) του
• ŝia – (δικός-ή-ό) της
• ĝia – (δικός-ή-ό) του
• nia – (δικός-ή-ό) μας
• via – (δικός-ή-ό) σας
• ilia – (δικός-ή-ό) τους

_{(σελ. 39)}

Ουσιαστικά

Στην Εσπεράντο όλα τα ουσιαστικά, αρσενικού, θηλυκού και ουδέρερου γένους έχουν την ίδια κατάληξη -o.

• amik__o__ – φίλος
• amikin__o__ – φίλη
• tabl__o__ – τραπέζι
• fort__o__ – δύναμη
• esper__o__ – ελπίδα
• urb__o__ – πόλη
• hom__o__ – άνθρωπος
• lernant__o__ – μαθητής
• lernantin__o__ – μαθήτρια

_{(σελ. 23)}

Πληθυντικός

Ο πληθυντικός σχηματίζεται με την προσθήκη του συμφώνου -j μετά την κατάληξη.
Τα ουσιαστικά, τα επίθετα και οι μετοχές παίρνουν αυτή την κατάληξη π.χ.:

• amiko__j__ – φίλοι
• amikino__j__ – φίλες
• tablo__j__ – τραπέζια
• forto__j__ – δυνάμεις
• espero__j__ – ελπίδες
• urbo__j__ – πόλεις
• homo__j__ – άνθρωποι
• lernanto__j__ – μαθητές
• la via__j__ lernanto__j__ – οι μαθητές σου
• la mia__j__ lernantino__j__ – οι μαθήτριες μου

_{(σελ. 23)}

Ρήματα

1. Η κατάληξη απαρέμφατου είναι -i, ίδια σε όλα τα πρόσωπα και αριθμούς:
   • lern__i__ – να μαθαίνω, να μαθαίνεις, να μαθαίνει
   • labor__i__ – να εργάζομαι, να εργάζεσαι, να εργάζεται
   • est__i__ – να είμαι, να είσαι, να είναι
2. Η κατάληξη Ενεστώτα (Οριστικής) είναι -as, ίδια σε όλα τα πρόσωπα και αριθμούς:
   • mi sid__as__ – εγώ κάθομαι
   • vi sid__as__ – εσύ κάθεσαι
   • li sid__as__ – αυτός κάθεται
   • ŝi sid__as__ – αυτή κάθεται
   • ĝi sid__as__ – αυτό κάθεται
   • ni sid__as__ – εμείς καθόμαστε
   • vi sid__as__ – εσείς κάθεστε
   • ili sid__as__ – αυτοί-ές-ά κάθονται.

_{(σελ. 27)}

Το ερωτηματικό μόριο Ĉu?

Κάθε ερωτηματική πρόταση στην Εσπεράντο αρχίζει συνήθως με το ερωτηματικό λεξίδιο ĉu, ή με μια από τις ερωτηματικές απλές λέξεις (ki-?).

Το λεξίδιο ĉu δείχνει απλά την ερώτηση, χωρίς να έχει κάποια συγκεκριμένη σημασία. Ελεύθερα μεταφράζεται, χωρίς αυτό να είναι αναγκαίο με το "Μήπως;".

Η αναμενόμενη απάντηση σε μια ερώτηση που αρχίζει με το ĉu είναι ναι/όχι, χωρίς να αποκλείονται και άλλες πιθανές απαντήσεις:

• Ĉu vi sidas? – Κάθεσαι;
• Ĉu vi skribas? – Γράφεις; Μήπως γράφεις;

Είναι ευνόητο ότι το ĉu δεν χρησιμοποιείται σε ερωτηματικές προτάσεις που αρχίζουν απο ερωτηματική απλή λέξη (ki-?).
Το ερωτηματικό ĉu χρησιμοποιείται επίσης και στην πλάγια ερώτηση, αποδίδοντας το μήπως ή αν (όχι υποθετικό) της ελληνικής.

• Ŝi demandis min, ĉu mi iros kun ŝi. – Με ρώτησε αν θα πάω μαζί της.
• Mi ne scias, ĉu vi komprenis. – Δεν γνωρίζω αν κατάλαβες.

_{(σελ. 94)}

Η απλή λέξη Kiu? _{(σελ. 73)}

Η ερωτηματική λέξη kiu λειτουργεί και ως αντωνυμία ("ποιός;") αλλά και σαν επίθετο ("ποιός;"), π.χ.

• Kiu vi estas? – Ποιός είσαι;
• Kiu instruisto sidas? – Ποιός δάσκαλος κάθεται;

_{(σελ. 73)}

Το επίθημα -ist

Το επίθημα -ist χρησιμοποιείται για να ορίσει το επάγγελμα ενός ατόμου, ή κάποια δραστηριότητα στην οποία εμπλέκεται τακτικά.
Χρησιμοποιείται μετά από ρίζες ρηματικού, ουσιαστικού, ή επιθετικού χαρακτήρα:

• instru__ist__o – δάσκαλος
• labor__ist__o – εργάτης
• hotel__ist__o – ξενοδοχοϋπάλληλος
• esperant__ist__o – Εσπεραντιστής, υποστηρικτής της Εσπεράντο
• ŝtel__ist__o – κλέφτης
• bicikl__ist__o – ποδηλάτης
• komik__ist__o – κωμικός (επάγγελμα)

_{(σελ. 152)}

Το επίθημα -in

Το επίθημα -in χρησιμοποιείται για να μετατρέψει ένα ουσιαστικό σε θηλυκού γένους:

• viro – άντρας
  • vir__in__o – γυναίκα
• patro – πατέρας
  • patr__in__o – μητέρα
• knabo – αγόρι
  • knab__in__o – κορίτσι
• avo – παππούς
  • av__in__o – γιαγιά
• lernanto – μαθητής
  • lernant__in__o – μαθήτρια
• instruisto – δάσκαλος
  • instruist__in__o – δασκάλα

_{(σελ. 23)}

Βεβαιωτικό Μόριο Jes

Το βεβαιωτικό μόριο jes σημαίνει "ναι".

• Ĉu vi estas en la ĉambro? - Είσαι μέσα στο δωμάτιο;
  • Jes, mi estas en la ĉambro. - Ναι, είμαι μέσα στο δωμάτιο.

Αρνητικό Μόριο Ne

Το αρνητικό μόριο ne αντιστοιχεί στο "όχι" (αντίθετο του "ναι") και στο "δεν":

• Ne, mi ne estas en la ĉambro. - Όχι, δεν είμαι μέσα στο δωμάτιο.

_{Οι αριθμοί σελίδων παραπέμπουν στο σπουδαίο βιβλίο του Σπύρου Σαραφιάν "Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑ ΕΣΠΕΡΑΝΤΟ - ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΟΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ", Αθήνα 1987. Αρκετές ιδέες και παραδείγματα στηρίζονται επίσης στο βιβλίο αυτό.}