អក្សរក្រម
អក្សរក្រមអេស្ប៉េរ៉ាន់តូមាន 28 អក្សរ៖ a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z។ អក្សរមួយតំណាងឱ្យសំឡេងមួយជានិច្ច ដូច្នេះពេលស្គាល់សំឡេង អ្នកអាចអានពាក្យថ្មីបានភ្លាមៗ។
សំឡេងដែលគួរចងចាំសម្រាប់អ្នកនិយាយខ្មែរ៖
- a – សំឡេង “អា”
- c – សំឡេង ts
- ĉ – សំឡេង “ឆ/ច” ខ្លាំង ដូច ch
- e – សំឡេង “អេ”
- g – សំឡេង “ហ្គ” ជានិច្ច
- ĝ – សំឡេង “ជ” ទន់
- h – សំឡេង “ហ”
- ĥ – សំឡេងខ្យល់ពីបំពង់ក ដូច ch ក្នុងពាក្យស្កុត loch
- i – សំឡេង “អ៊ី”
- j – សំឡេង “យ”។ ក្រុម aj, ej, oj, uj ជាសំឡេងផ្សំដែលបញ្ចប់ដោយ i ខ្លី៖
- aj – អាយ
- ej – អេយ
- oj – អូយ
- uj – អ៊ុយ
- ĵ – សំឡេង “zh” ដូច s ក្នុងពាក្យអង់គ្លេស measure
- o – សំឡេង “អូ”
- r – បញ្ចេញសំឡេងច្បាស់ ល្អបំផុតបើអាចរមៀលអណ្តាតបាន
- s – សំឡេង “ស”
- ŝ – សំឡេង sh
- u – សំឡេង “អ៊ូ”
- ŭ – សំឡេង “វ” ខ្លី ប្រើក្នុង aŭ និង eŭ៖
- aŭ – អាវ/អៅ
- eŭ – អេវ/អេអ៊ូ
⚠️ ប្រយ័ត្ន: j មិនមែន “ជ” ទេ តែជា “យ”។ c មិនមែន “ក” ឬ “ស” ដាច់ៗទេ តែជាសំឡេង ts។
ការបញ្ចេញសំឡេង
ពាក្យអេស្ប៉េរ៉ាន់តូអានតាមអក្ខរាវិរុទ្ធជានិច្ច៖
- amiko – អា-មី-កូ
- ĉambro – ឆាំ-ប្រូ
- ĝi – ជី
ការសង្កត់សំឡេង
ពាក្យដែលមានច្រើនជាងមួយព្យាង្គ សង្កត់លើព្យាង្គមុនចុងក្រោយជានិច្ច៖
- te-le-FO-no
- ra-DI-o
- kaj
- a-MI-ko
- ES-tas
- AN-kaŭ ព្រោះ kaŭ ជាព្យាង្គតែមួយ។
💡 ចងចាំ: ស្រៈជាប់គ្នាច្រើនពេលនៅជាព្យាង្គផ្សេងគ្នា។ historio អានជា hi-sto-RI-o។
អត្ថបទកំណត់
ពាក្យកំណត់គឺ la។ វាមិនប្តូរតាមភេទ ករណី ឬចំនួនទេ។ ភាសាអេស្ប៉េរ៉ាន់តូមិនមានពាក្យមិនកំណត់ដូច “a/an” ក្នុងអង់គ្លេសទេ៖
- la amiko – មិត្តនោះ
- amiko – មិត្តម្នាក់ / មិត្តទូទៅ
- la laboro – ការងារនោះ
- laboro – ការងារ
សព្វនាមបុគ្គល
- mi – ខ្ញុំ
- vi – អ្នក
- li – គាត់ (បុរស)
- ŝi – នាង
- ĝi – វា
- ni – យើង
- ili – ពួកគេ
⚠️ ប្រយ័ត្ន: vi ប្រើបានទាំងឯកវចនៈ និងពហុវចនៈ។ បរិបទនឹងប្រាប់ថា “អ្នក” ឬ “អ្នកទាំងអស់”។
សព្វនាមកម្មសិទ្ធិ
សព្វនាមកម្មសិទ្ធិបង្កើតដោយបន្ថែម -a ទៅលើសព្វនាម៖
- mia – របស់ខ្ញុំ
- via – របស់អ្នក
- lia – របស់គាត់
- ŝia – របស់នាង
- ĝia – របស់វា
- nia – របស់យើង
- ilia – របស់ពួកគេ
នាម
នាមទាំងអស់បញ្ចប់ដោយ -o។ អេស្ប៉េរ៉ាន់តូមិនមានភេទវេយ្យាករណ៍ទេ។ បើចង់បញ្ជាក់ភេទស្រី ប្រើបច្ច័យ -in៖
- tablo – តុ
- lernanto – អ្នករៀន
- lernantino – អ្នករៀនស្រី
ពហុវចនៈ
ពហុវចនៈប្រើបញ្ចប់ -j។ ទាំងនាម និងគុណនាមដែលពាក់ព័ន្ធត្រូវទទួល -j ដូចគ្នា៖
- tabloj – តុច្រើន
- lernantoj – អ្នករៀនច្រើន
- viaj lernantoj – អ្នករៀនរបស់អ្នកច្រើន
⚠️ ប្រយ័ត្ន: ពហុវចនៈមិនមែន -s ទេ។ ពាក្យ “តុច្រើន” គឺ tabloj។
កិរិយាសព្ទ
បញ្ចប់កិរិយាសព្ទមិនប្តូរតាមប្រធានទេ។ ខ្ញុំ អ្នក គាត់ យើង ពួកគេ ប្រើបញ្ចប់ដូចគ្នា។
- កិរិយាសព្ទដើមបញ្ចប់ដោយ -i៖
- lerni – រៀន
- labori – ធ្វើការ
- esti – ជា / នៅ / គឺ
- បច្ចុប្បន្នកាលបញ្ចប់ដោយ -as៖
- mi sidas – ខ្ញុំអង្គុយ / កំពុងអង្គុយ
- vi sidas – អ្នកអង្គុយ / កំពុងអង្គុយ
- ni sidas – យើងអង្គុយ / កំពុងអង្គុយ
- ili sidas – ពួកគេអង្គុយ / កំពុងអង្គុយ
Ĉu?
ĉu ជាពាក្យសំណួរ សម្រាប់បំលែងប្រយោគធម្មតាទៅជាសំណួរ “តើ...ឬ?”៖
- Ĉu vi sidas? – តើអ្នកកំពុងអង្គុយឬ?
- Ĉu vi skribas? – តើអ្នកកំពុងសរសេរឬ?
Kiu?
kiu អាចមានន័យថា “អ្នកណា?” ឬ “មួយណា?”៖
- Kiu vi estas? – អ្នកជានរណា?
- Kiu instruisto sidas? – គ្រូមួយណាកំពុងអង្គុយ?
បច្ច័យ -ist
បច្ច័យ -ist បង្កើតពាក្យសម្រាប់មនុស្សដែលធ្វើសកម្មភាព ឬពាក់ព័ន្ធជាប្រចាំ៖
- instruisto – គ្រូ
- hotelisto – អ្នកធ្វើការសណ្ឋាគារ
- esperantisto – អ្នកអេស្ប៉េរ៉ាន់តូ
បច្ច័យ -in
បច្ច័យ -in បញ្ជាក់ភេទស្រី៖
- patro (ឪពុក) → patrino (ម្តាយ)
- lernanto (អ្នករៀន) → lernantino (អ្នករៀនស្រី)
- instruisto (គ្រូ) → instruistino (គ្រូស្រី)
ពាក្យបញ្ជាក់
jes មានន័យថា “បាទ/ចាស”៖
- Ĉu vi estas en la ĉambro?
- Jes, mi estas en la ĉambro.
ពាក្យបដិសេធ
ne មានន័យថា “ទេ” ឬ “មិន”៖
- Ne, mi ne estas en la ĉambro.