Qillqakuna

Esperanto alfabetonqa 28 qillqayuqmi: a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z. Sapa qillqa huklla uyarikuyniyuqmi; chayrayku simi qillqasqa hina ñawinchasqa kanan.

Quechua rimaymanta hamuq yachaqkunapaq kaykunata qhawariy:

• c = "ts"
• ĉ = "ch"
• ĝ = "j" hina
• ĥ = sinchi "h"
• ĵ = francés "j" hina
• ŝ = "sh"
• ŭ = "w" hina, aswanpas aŭ ukupi
• j = "y" hina

⚠️ Qhawariy: c mana "k"chu, mana "s"chu; jqa "y" hina uyarikun. ĝiqa "ji" hina, gitaq "gui" hina.

Rimaypa kallpachasqan

Achkha sillabayuq simipi, kallpaqa qhipamanta iskay kaq sillabapi churanakun:

• amiko
• laboro
• Esperanto

💡 Yuyarina: Esperantoqa mana mana-uyarina qillqayuqchu. Imayna qillqasqa, chay hina ñawinchasqa.

Sut'i artikulu

Sut'i artikoloqa lami. Mana tikrakunchu: mana achkha kaqrayku, mana warmi/qhari kaqrayku, mana chaskiq kaqrayku.

• la amiko – masi
• la laboro – llamk'ay

Mana sut'i artikolota Esperantoqa mana munanchu. amiko niyta atikun "huk masi" nispa.

Sutirantikuna

Aswan allin pronomokuna:

• mi – ñuqa
• vi – qan / qankuna
• li – pay
• ŝi – pay
• ĝi – chay
• ni – ñuqanchik
• ili – paykuna

Kapuq sutirantikuna

Posedaj pronomokunaqa sapa pronomoman -a yapaspa ruwakun:

• mia – ñuqaq
• via – qanpa
• lia – paypa
• nia – ñuqanchikpa

Sutikuna hinaspa achkha kay

Sapa substantivo -o tukukuyniyuqmi:

• amiko – masi
• tablo – mesa

Achkha kaqta -j rikuchin. Sutichiqkunapas kikin -j chaskinku:

• bona amiko – allin masi
• bonaj amikoj – allin masikuna

⚠️ Qhawariy: Esperanto achkha kaqta -jwan rikuchin, mana inglés -swan hinachu.

Rimanakuna

Rimanakunaqa llapan runakunapaq kikin tukuyniyuqmi. Mana "he/she"paq huk yapana kanchu.

• Mana runayuq forma: -i: lerni – yachay
• Kunan pacha: -as: mi sidas – ñuqa tiyani; vi sidas – qan tiyanki

Ari/mana tapuykuna

ĉuqa ari/mana tapuyta qallarichin. Rimaypa ordennin mana tikrakunchu:

• Ĉu vi sidas? – Tiyachkankichu?
• Ĉu vi skribas? – Qillqachkankichu?

kiu simi

kiuqa "pi?" utaq "mayqin?" niyta atin:

• Kiu vi estas? – Pim kanki?
• Kiu libro estas via? – Mayqin liwrutaq qanpa?

-ist sufiksu

-istqa ima ruwana/llamk'aywan riqsisqa runata ruwan:

• Esperanto → Esperantisto – Esperanto yachaq
• labori → laboristo – llamk'aq

-in sufiksu

-inqa warmi kayta rikuchin:

• amiko – masi → amikino – warmi masi
• instruisto – yachachiq → instruistin__o – warmi yachachiq

jes hinaspa ne

jes = ari.

neqa "mana" hina llamk'an:

• Jes, mi lernas. – Ari, yachachkani.
• Ne, mi ne lernas. – Mana, mana yachachkanichu.