Haruffa
Esperanto yana amfani da haruffa 28. Kowace harafi tana da sauti ɗaya, kuma ana karanta kalma kamar yadda aka rubuta ta.
Haruffa masu alama suna da muhimmanci: ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ. Idan maballi bai samu ba, ana iya rubuta su da tsarin cx, gx, hx, jx, sx, ux.
💡 Tunatarwa: A Esperanto, ka tuna da ƙa'ida mai sauƙi: harafi ɗaya, sauti ɗaya. Kada ka nemi haruffa masu shiru.
Furuci
A cikin Esperanto babu sautuka masu ɓoye. Karanta kowane harafi a sarari. Ga mai Hausa, ya fi sauƙi a tuna cewa wasulan a e i o u ba sa canzawa bisa ga makwabta.
Ƙarfi a kalma
A koyaushe ana ɗora ƙarfi a kan gaɓar kalma ta biyu daga ƙarshe:
- aMIko
- laBOras
- instruISto
⚠️ Gargadi: Kada ka matsar da ƙarfi zuwa ƙarshen kalma. Ko kalma ta yi tsawo, ƙarfi yana kan gaɓar kalma ta biyu daga ƙarshe.
Artikeli
Esperanto yana da artikeli ɗaya: la. Hausa ba ta da daidai irin wannan kalma, don haka la yana nuna cewa abin an san shi ko an riga an ambata.
⚠️ Gargadi: Kada ka saka la a ko'ina kamar alamar suna. Yi amfani da shi idan abin sananne ne ga mai magana da mai sauraro.
Wakilan suna
- mi – ni
- vi – kai/ku
- li – shi
- ŝi – ita
- ĝi – shi/ita don abu ko dabba
- ni – mu
- ili – su
Mallaka
A Esperanto ana ƙara -a ga wakilin suna don mallaka:
- mi → mia – nawa
- vi → via – naka/naku
- ni → nia – namu
💡 Tunatarwa: Mallaka a Esperanto = wakilin suna + -a: mi → mia, vi → via, ni → nia.
Sunaye
Sunaye suna ƙarewa da -o:
- amiko – aboki
- patro – mahaifi
- ĉambro – ɗaki
💡 Tunatarwa: Ƙarshen kalma yana gaya maka irin kalmar: -o suna ne, -a sifa ce, -e bayani-aiki ne.
Jam'i
Jam'i yana ƙarewa da -j:
- amiko → amikoj – abokai
- libro → libroj – littattafai
Aikatau
Aikatau na yanzu yana ƙarewa da -as ga duk mutane:
- mi laboras – ina aiki
- vi laboras – kana aiki
- ili laboras – suna aiki
⚠️ Gargadi: Kada ka canza aikatau saboda mutum. -as ɗaya ne ga mi, vi, li, ŝi, ni da ili.
Ĉu?
Ĉu yana fara tambayar eh/a'a. A Hausa sau da yawa muna amfani da “shin”:
- Ĉu vi lernas? – Shin kana koyo?
Kiu?
Kiu yana nufin “wa?” ko “wanne?” bisa ga mahalli:
- Kiu estas via amiko? – Wa ne abokinka?
Ƙarin -ist
-ist yana nuna mutum mai sana'a ko aiki:
- instrui (koyarwa) → instruisto (malami)
Ƙarin -in
-in yana nuna mace:
- patro (mahaifi) → patrino (mahaifiya)
- amiko (aboki) → amikino (abokiya)
💡 Tunatarwa: -in yana shiga kafin ƙarshen suna: patro → patrino, ba patroin ba.
Kalmar tabbatarwa
jes yana nufin “eh”.
Kalmar ƙi
ne yana nufin “a'a” ko “ba”. A Esperanto kalmar ne tana zuwa gaban abin da ake ƙaryatawa:
- Mi ne laboras. – Ba na aiki.