Siffofi
Sifa tana ƙarewa da -a:
- bona libro – littafi mai kyau
- granda domo – babban gida
Idan suna ya zama jam'i, sifa ma tana ɗaukar -j: bonaj libroj.
⚠️ Gargadi: Idan suna yana da -j ko -n, sifa ma tana ɗaukar wannan alamar: bonajn librojn.
Akuzativu
Ƙarewar -n tana nuna abin da aiki ya shafa kai tsaye. Hausa yakan nuna hakan da tsarin jumla, amma Esperanto yana alama da -n:
- Mi vidas libron. – Ina ganin littafi.
💡 Tunatarwa: Tambayi kanka “me aka gani/yi/karɓa?” Amsar ita ce mafi yawan lokaci abin da zai ɗauki -n.
Aikatau
Tushen aiki: -i
- labori – yin aiki
- lerni – koya
Lokacin yanzu: -as
- mi sidas – ina zaune
- vi sidas – kana zaune
Lokacin baya: -is
- mi sidis – na zauna
Lokacin gaba: -os
- mi sidos – zan zauna
💡 Tunatarwa: Wasulan lokaci suna tafiya kamar layi: -i tushen aiki, -is baya, -as yanzu, -os gaba.
Haɗin ke
Ke yana haɗa jumla kamar “cewa”:
- Mi scias, ke vi lernas. – Na san cewa kana koyo.
Farkon mal-
mal- yana nuna akasin ma'ana:
- bona → mal__bona – mara kyau
- juna → mal__juna – tsoho
💡 Tunatarwa: mal- ba ya nufin “mara” kawai; yana nufin akasi. malbona akasin bona ne.
Farkon ge-
ge- yana haɗa maza da mata tare:
- patroj – iyaye maza
- ge__patroj – iyaye
Maganganun ladabi
bonvolu yana nufin “don Allah”. dankon yana nufin “na gode”.
Tsarin kalmomi
Saboda -n, tsarin kalmomi a Esperanto yana da sassauci, amma tsarin da aka fi amfani da shi shi ne: wanda ya yi aiki, aikatau, abin da aiki ya shafa.
⚠️ Gargadi: Sassaucin tsarin kalmomi ba ya nufin a manta da -n. Wannan alamar ce ke taimaka wa mai karatu ya gane abin da aiki ya shafa.
Kio, Kion
Kio yana nufin “me?”. Kion yana nufin “me?” a matsayin abin da aiki ya shafa:
- Kio estas tio? – Mece ce wannan?
- Kion vi vidas? – Me kake gani?