Mpamaritra

Ny mpamaritra dia miafara amin'ny -a:

• bela – tsara tarehy
• granda frato – rahalahy lehibe
• malgranda fratino – anabavy kely

💡 Memorhelpilo: ny zanatsoratra farany no manambara ny sokajin-teny: -o ho an'ny anarana, -a ho an'ny mpamaritra, -e ho an'ny tambinteny (lesona 3).

Tranga

Manana tranga roa ny anarana amin'ny Esperanto: ny fototra sy ny akuzativo. Ny akuzativo, aseho amin'ny -n, dia manamarika ny zavatra iharan'ny asa:

• Kiun mi vidas? – Iza no hitako?
• Mi vidas amikon. – Mahita namana aho.

⚠️ Tandremo: tsy ampiasaina ny -n aorian'ny esti ("dia / misy"), satria tsy manondro zavatra iharan'ny asa izy.

Ny mpamaritra dia mifanaraka amin'ny anarana faritany ka mandray ihany koa ny -j sy -n raha ilaina:

• Vi estas bona amiko. – Namana tsara ianao.
• Vi estas bonaj amikoj. – Namana tsara ianareo.
• Vi havas bonan amikon. – Manana namana tsara ianao.
• Vi havas bonajn amikojn. – Manana namana tsara maro ianao.

Ny hevitra hafa toy ny fananana dia aseho amin'ny mpampitohy. Ohatra, ny fananana dia matetika adika amin'ny de:

• La libroj de mia frato. – Ny bokin'ny rahalahiko.

Fampifandraisana matoanteny

Raha hampifandray matoanteny dia soloina fotsiny ny -i amin'ny faran'ny fotoana. Mitovy ho an'ny olona rehetra izy ary tsy misy matoanteny tsy ara-dalàna.

Endrika fototra: -i

• labori – miasa

Ankehitriny: -as

• mi laboras – miasa aho
• vi laboras – miasa ianao / ianareo
• li/ŝi laboras – miasa izy
• ni laboras – miasa izahay / isika
• ili laboras – miasa izy ireo

Lasa: -is

• mi laboris – niasa aho
• vi laboris – niasa ianao / ianareo
• li/ŝi laboris – niasa izy
• ni laboris – niasa izahay / isika
• ili laboris – niasa izy ireo

Ho avy: -os

• mi laboros – hiasa aho
• vi laboros – hiasa ianao / ianareo
• li/ŝi laboros – hiasa izy
• ni laboros – hiasa izahay / isika
• ili laboros – hiasa izy ireo

💡 Memorhelpilo: ny zanatsoratra amin'ny fotoana dia i-a-o: -is (lasa), -as (ankehitriny), -os (ho avy).

Ny mpampitohy ke

Ke dia mampiditra fehezanteny fanampiny, toy ny hoe "fa" na "hoe":

• Vi vidas, ke mi manĝas. – Hitanao fa mihinana aho.
• Li diras, ke li iros. – Milaza izy fa handeha.

⚠️ Tandremo: aza afangaro ny ke ("fa / hoe") sy kio ("inona"). Ke mampifandray fehezanteny; kio manontany.

Ny Tovona mal-

Manome hevitra mifanohitra tanteraka:

• bona (tsara) → malbona (ratsy)
• granda (lehibe) → malgranda (kely)
• bela (tsara tarehy) → malbela (ratsy tarehy)

💡 Memorhelpilo: tovona iray dia mamonjy teny maro: raha fantatrao ny bona, dia mora ny malbona.

Ny Tovona ge-

Manondro lahy sy vavy miaraka:

• gefratoj – iray tampo, rahalahy sy anabavy
• gepatroj – ray aman-dreny

Fiteny am-panajana

• bonvolu – azafady
• dankon – misaotra
• saluton – manao ahoana

Filaharan-teny

Ny filaharana mahazatra dia mpanao - matoanteny - zavatra. Saingy satria ny -n no manondro ny zavatra iharan'ny asa, azo avadika ny filaharana raha tiana asongadina:

• Mi legas libron. – Mamaky boky aho.
• Libron mi legas. – Boky no vakiko.

Kio, Kion

Kio dia "inona" rehefa lohahevitra ao amin'ny fehezanteny:

• Kio estas tio? – Inona izany?
• Kio estas sur la tablo? – Inona no eo ambony latabatra?

Raha "inona" no zavatra iharan'ny asa dia ampiana -n: kion.

• Kion vi faras? – Inona no ataonao?
• Kion ŝi diris? – Inona no nolazainy?