అక్షరమాల

ఎస్పెరాంటో అక్షరమాలలో 28 అక్షరాలు ఉన్నాయి: a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z. ప్రతి అక్షరం ఎప్పుడూ ఒకే ధ్వనిని సూచిస్తుంది; మూగ అక్షరాలు, మినహాయింపులు లేవు.

తెలుగు మాట్లాడేవారికి ముఖ్యమైన తేడాలు:

• a తెలుగు "అ" లాగా.
• c = త్స; ఇది ఆంగ్లంలోని k కాదు.
• ĉ = చ.
• e = చిన్న "ఎ".
• g ఎప్పుడూ గట్టి గ.
• ĝ = జ.
• ĥ గొంతులో పలికే గరగర ధ్వని; ఆధునిక ఎస్పెరాంటోలో అరుదు.
• j = య. aj, ej, oj, uj కలయికలు ద్విస్వరాలు.
• ĵ = ఝ/zh ధ్వని.
• o = "ఒ/ఓ" మధ్యలోని స్వచ్ఛ ధ్వని.
• r స్పష్టంగా పలకాలి; సాధ్యమైతే చుట్టిన ర.
• s ఎప్పుడూ స్.
• ŝ = ష్.
• u = "ఉ".
• ŭ = చిన్న వ్/ఉ ధ్వని; aŭ, eŭ ద్విస్వరాలు.

⚠️ జాగ్రత్త: c ఎప్పుడూ "త్స", j ఎప్పుడూ "య", g ఎప్పుడూ "గ". అందుకే ĝi "జి" లా, gi "గి" లా.

ఉచ్చారణ

పదాలు రాసినట్టే పలుకుతారు:

• amiko – అ-మి-కో
• ĉambro – చాంబ్రో
• ĝi – జి

ఒత్తు

ఒకటి కంటే ఎక్కువ అక్షరమాత్రలున్న పదంలో ఒత్తు ఎప్పుడూ చివరిది ముందు అక్షరమాత్రపై పడుతుంది:

• te-le-FO-no
• ra-DI-o
• a-MI-ko
• ES-tas
• AN-kaŭ

💡 జ్ఞాపక సూచన: తెలుగు లిపిలాగా ఎస్పెరాంటోలోనూ రాతకు ఉచ్చారణ దగ్గరగా ఉంటుంది; అయితే ఒత్తు నియమం మాత్రం ఎప్పుడూ చివరిది ముందు.

ఆర్టికల్

నిర్దిష్ట ఆర్టికల్ la. తెలుగు లో దానికి ఎప్పుడూ వేరే పదం అవసరం లేదు; సందర్భం ప్రకారం "ఆ/ఆ నిర్దిష్ట" భావం వస్తుంది. అనిర్దిష్ట ఆర్టికల్ లేదు.

• la amiko – ఆ స్నేహితుడు
• amiko – స్నేహితుడు / ఒక స్నేహితుడు
• la laboro – ఆ పని
• laboro – పని

వ్యక్తి సర్వనామాలు

• mi – నేను
• vi – మీరు / నువ్వు
• li – అతను
• ŝi – ఆమె
• ĝi – అది
• ni – మేము / మనం
• ili – వారు

స్వామ్య సర్వనామాలు

సాధారణ సర్వనామానికి -a జోడిస్తే స్వామ్యరూపం వస్తుంది:

• mia – నా
• via – మీ
• lia – అతని
• ŝia – ఆమె
• ĝia – దాని
• nia – మా / మన
• ilia – వారి

నామవాచకాలు

అన్ని నామవాచకాలు -o తో ముగుస్తాయి. తెలుగు లాగా ఎస్పెరాంటోలో వ్యాకరణ లింగం లేదు; అవసరమైతే స్త్రీ అర్థం -in తో చూపుతారు.

• tablo – బల్ల
• lernanto – విద్యార్థి
• lernantino – విద్యార్థిని

బహువచనం

బహువచన సూచకం -j. నామవాచకానికీ, దానిని వివరించే విశేషణానికీ వస్తుంది:

• tabloj – బల్లలు
• lernantoj – విద్యార్థులు
• viaj lernantoj – మీ విద్యార్థులు

క్రియలు

ఎస్పెరాంటో క్రియాంతాలు వ్యక్తి, వచనం వల్ల మారవు.

1. మూలరూపం -i తో ముగుస్తుంది:
   • lerni – నేర్చుకోవడం
   • labori – పని చేయడం
   • esti – ఉండడం
2. వర్తమాన కాలం -as:
   • mi sidas – నేను కూర్చుంటాను
   • vi sidas – మీరు కూర్చుంటారు
   • ni sidas – మేము కూర్చుంటాము
   • ili sidas – వారు కూర్చుంటారు

💡 జ్ఞాపక సూచన: తెలుగులో క్రియ వ్యక్తి ప్రకారం మారుతుంది; ఎస్పెరాంటోలో mi sidas, vi sidas, ili sidas అన్నీ అదే -as.

Ĉu?

ĉu ఒక అవును/కాదు ప్రశ్నను ప్రారంభిస్తుంది. పదక్రమం మార్చాల్సిన అవసరం లేదు:

• Ĉu vi sidas? – మీరు కూర్చున్నారా?
• Ĉu vi skribas? – మీరు రాస్తున్నారా?

Kiu?

kiu అంటే "ఎవరు?" లేదా "ఏది/ఏ వ్యక్తి?":

• Kiu vi estas? – మీరు ఎవరు?
• Kiu instruisto sidas? – ఏ ఉపాధ్యాయుడు కూర్చున్నాడు?

-ist ప్రత్యయం

ఏదో పని, వృత్తి లేదా ఉద్యమంతో నియమితంగా సంబంధం ఉన్న వ్యక్తిని సూచిస్తుంది:

• instruisto – ఉపాధ్యాయుడు
• hotelisto – హోటల్ నిర్వాహకుడు
• esperantisto – ఎస్పెరాంటో వాది

-in ప్రత్యయం

స్త్రీ రూపాన్ని చేస్తుంది:

• patro – తండ్రి / patrino – తల్లి
• lernanto – విద్యార్థి / lernantino – విద్యార్థిని
• instruisto – ఉపాధ్యాయుడు / instruistino – ఉపాధ్యాయురాలు

ధృవపదం

jes అంటే "అవును":

• Ĉu vi estas en la ĉambro?
  • Jes, mi estas en la ĉambro.

నిరాకరణ పదం

ne అంటే "లేదు" లేదా "కాదు":

• Ne, mi ne estas en la ĉambro.