ຕົວອັກສອນ

ພາສາເອສເປຣັນໂຕມີ 28 ຕົວອັກສອນ: a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z.

ຕົວອັກສອນໜຶ່ງມີສຽງດຽວເກືອບສະເໝີ. ຈື່ສຽງຕໍ່ໄປນີ້ໃຫ້ດີ:

• a ອອກສຽງຄ້າຍ “ອາ”
• c = ts
• ĉ = ch
• e ອອກສຽງຄ້າຍ “ເອ”
• g ເປັນສຽງແຂງ ບໍ່ແມ່ນ ĝ
• ĝ = ສຽງ j
• ĥ ເປັນສຽງຄໍແຂງ, ພົບບໍ່ຫຼາຍ
• i ຄ້າຍ “ອີ”
• j ເປັນສຽງ y; aj, ej, oj, uj ເປັນສຽງປະສົມ
• ĵ = ສຽງ zh
• o ຄ້າຍ “ໂອ”
• r ຄວນສັ່ນປາຍລີ້ນຖ້າເຮັດໄດ້
• s ເປັນສຽງ s
• ŝ = sh
• u ຄ້າຍ “ອູ”
• ŭ ເປັນສຽງສັ້ນຄ້າຍ w; aŭ ແລະ eŭ ເປັນສຽງປະສົມ

💡 ເຄັດລັບ: ເອສເປຣັນໂຕບໍ່ມີສຽງວັນນະຍຸດແບບພາສາລາວ. ໃຫ້ອອກສຽງສັ້ນ, ຊັດ ແລະຄົງທີ່.

ການອອກສຽງ

ຄຳໃນເອສເປຣັນໂຕອ່ານຕາມຕົວຂຽນ:

• amiko = a-MI-ko
• ĉambro = ĈAM-bro
• ĝi = ĝi

ການເນັ້ນສຽງ

ຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ ເນັ້ນພະຍາງກ່ອນສຸດທ້າຍ:

• te-le-FO-no
• ra-DI-o
• a-MI-ko
• ES-tas
• AN-kaŭ (kaŭ ເປັນພະຍາງດຽວ)

ຄຳນຳໜ້າ

ຄຳນຳໜ້າຊີ້ສະເພາະແມ່ນ la. ມັນບໍ່ປ່ຽນຕາມເພດ, ຈຳນວນ ຫຼືກໍລະນີ. ບໍ່ມີຄຳນຳໜ້າບໍ່ຊີ້ສະເພາະ:

• la amiko – ເພື່ອນຄົນນັ້ນ
  • amiko – ເພື່ອນຄົນໜຶ່ງ
• la laboro – ວຽກນັ້ນ
  • laboro – ວຽກ

ສັບພະນາມບຸກຄົນ

• mi – ຂ້ອຍ
• vi – ເຈົ້າ / ທ່ານ / ພວກເຈົ້າ
• li – ລາວ (ຜູ້ຊາຍ)
• ŝi – ລາວ (ຜູ້ຍິງ)
• ĝi – ມັນ
• ni – ພວກເຮົາ
• ili – ພວກເຂົາ

⚠️ ຄຳເຕືອນ: vi ໃຊ້ໄດ້ທັງຄົນດຽວ ແລະຫຼາຍຄົນ; ບໍ່ຕ້ອງປ່ຽນຮູບ.

ສັບພະນາມສະແດງຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ

ສ້າງໂດຍເພີ່ມທ້າຍ -a ໃສ່ສັບພະນາມ:

• mi → mia – ຂອງຂ້ອຍ
• vi → via – ຂອງເຈົ້າ
• li → lia – ຂອງລາວ
• ŝi → ŝia – ຂອງລາວ
• ĝi → ĝia – ຂອງມັນ
• ni → nia – ຂອງພວກເຮົາ
• ili → ilia – ຂອງພວກເຂົາ

ຄຳນາມ

ຄຳນາມທຸກຄຳຈົບດ້ວຍ -o. ບໍ່ມີເພດທາງໄວຍາກອນ; ຖ້າຈຳເປັນ ເພດຍິງສະແດງດ້ວຍປະຕິຍັດ -in.

• tablo – ໂຕະ
• lernanto – ຜູ້ຮຽນ
• lernantino – ຜູ້ຮຽນຍິງ

ພະຫູພົດ

ທ້າຍພະຫູພົດແມ່ນ -j. ຄຳນາມ ແລະຄຳຄຸນນາມທີ່ຂະຫຍາຍມັນຮັບ -j ຄືກັນ:

• tabloj – ໂຕະຫຼາຍໂຕ
• lernantoj – ຜູ້ຮຽນຫຼາຍຄົນ
• viaj lernantoj – ຜູ້ຮຽນຂອງເຈົ້າຫຼາຍຄົນ

ກິລິຍາ

1. ຮູບກິລິຍາຕົ້ນຈົບດ້ວຍ -i:
   • lerni – ຮຽນ
   • labori – ເຮັດວຽກ
   • esti – ເປັນ / ຢູ່
2. ປັດຈຸບັນການຈົບດ້ວຍ -as. ຮູບນີ້ໃຊ້ເໝືອນກັນສຳລັບທຸກບຸກຄົນ:
   • mi sidas – ຂ້ອຍນັ່ງ
   • vi sidas – ເຈົ້ານັ່ງ
   • ni sidas – ພວກເຮົານັ່ງ
   • ili sidas – ພວກເຂົານັ່ງ

💡 ເຄັດລັບ: ຈື່ -as = ປັດຈຸບັນ. ບໍ່ຕ້ອງຜັນຕາມ “ຂ້ອຍ, ເຈົ້າ, ລາວ”.

Ĉu?

Ĉu ແມ່ນອະນຸພາກຄຳຖາມ. ໃສ່ຕົ້ນປະໂຫຍກເພື່ອຖາມແບບ “ແມ່ນບໍ?”:

• Ĉu vi sidas? – ເຈົ້ານັ່ງຢູ່ບໍ?
• Ĉu vi skribas? – ເຈົ້າຂຽນຢູ່ບໍ?

Kiu?

Kiu ໃຊ້ເປັນສັບພະນາມ “ໃຜ?” ແລະເປັນຄຳຖາມ “ອັນໃດ?”:

• Kiu vi estas? – ເຈົ້າແມ່ນໃຜ?
• Kiu instruisto sidas? – ຄູຄົນໃດນັ່ງຢູ່?

ປະຕິຍັດ -ist

-ist ສ້າງຊື່ຄົນທີ່ເຮັດກິດຈະກຳ ຫຼືອາຊີບໃດໜຶ່ງເປັນປະຈຳ:

• instruisto – ຄູ
• hotelisto – ຄົນເຮັດວຽກໂຮງແຮມ
• esperantisto – ຜູ້ໃຊ້ / ຜູ້ສົນໃຈເອສເປຣັນໂຕ

ປະຕິຍັດ -in

-in ສ້າງຮູບເພດຍິງຂອງຄຳນາມ:

• patro – ພໍ່
  • patrino – ແມ່
• lernanto – ຜູ້ຮຽນ
  • lernantino – ຜູ້ຮຽນຍິງ
• instruisto – ຄູ
  • instruistino – ຄູຜູ້ຍິງ

ອະນຸພາກຢືນຢັນ

jes ໝາຍເຖິງ “ແມ່ນ / ແມ່ນແລ້ວ”.

• Ĉu vi estas en la ĉambro?
  • Jes, mi estas en la ĉambro.

ອະນຸພາກປະຕິເສດ

ne ໝາຍເຖິງ “ບໍ່” ຫຼື “ບໍ່ແມ່ນ”:

• Ne, mi ne estas en la ĉambro.