Азбука

Есперантската азбука има 28 букви: a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z. Секоја буква има постојан звук. Нема неми букви и нема исклучоци.

За говорители на македонски најважни се овие вредности:

• c – „ц“
• ĉ – „ч“
• ĝ – „џ“
• ĵ – „ж“
• ŝ – „ш“
• j – „ј“
• ŭ – кратко у во aŭ и eŭ

⚠️ Внимавај: c никогаш не е „к“ или „с“. cent почнува со звук „ц“.

Изговор и акцент

Зборовите се читаат како што се напишани:

• amiko – пријател
• ĉambro – соба
• ĝi – тоа

Акцентот секогаш паѓа на претпоследниот слог:

• te-le-FO-no
• ra-DI-o
• a-MI-ko

Соседните самогласки обично се бројат како посебни слогови: familio е fa-mi-LI-o.

Членот la

La е одреден член. Во македонски членот често е наставка, на пример „пријателот“. Во есперанто членот е посебен збор и не се менува.

• la amiko – пријателот
• amiko – пријател, еден пријател

Неодреден член не постои.

Заменки

• mi – јас
• vi – ти, вие
• li – тој
• ŝi – таа
• ĝi – тоа
• ni – ние
• ili – тие

Присвојните заменки се прават со -a: mia – мој, via – твој/ваш, nia – наш.

Именки, множина и сложени зборови

Именките завршуваат на -o. Есперанто нема граматички род како македонскиот.

• tablo – маса
• lernanto – ученик
• lernantino – ученичка

Множината се прави со -j:

• tabloj – маси
• viaj lernantoj – твоите ученици

Корените може да се спојуваат во еден збор. Завршетокот важи за целиот збор:

• lerni + libro → lernolibro – учебник
• laboro + tablo → labortablo – работна маса

Глаголи

Инфинитивот завршува на -i. Сегашното време завршува на -as за сите лица.

• lerni – да учам
• mi sidas – јас седам
• li sidas – тој седи
• ili sidas – тие седат

💡 Совет: во македонскиот глаголот се менува по лице. Во есперанто завршетокот останува ист.

Ĉu, kiu, jes и ne

Ĉu прави прашање со одговор „да“ или „не“. Во македонски често го преведуваме со „дали“ или со прашалното „ли“.

• Ĉu vi sidas? – Дали седиш?

Kiu прашува „кој“ или „кој од нив“:

• Kiu vi estas? – Кој си ти?

Jes значи „да“. Ne значи „не“:

• Jes, mi estas ĉi tie. – Да, јас сум тука.
• Ne, mi ne estas ĉi tie. – Не, јас не сум тука.

Суфиксите -ist и -in

-ist значи професија, занимање или трајна врска со нешто:

• instruisto – учител
• esperantisto – есперантист

-in означува женско лице или женско животно:

• patro → patrino – мајка
• amiko → amikino – пријателка