Η πρόθεση Da

Η πρόθεση da χρησιμοποιείται μετά από λέξεις που δηλώνουν μέγεθος, βάρος, ποσότητα, αριθμό κλπ. Είναι η πρόθεση που συνδέει το μέτρο με το μετρούμενο:

• kilogramo da sukero – ένα κιλό ζάχαρη
• glaso da akvo – ένα ποτήρι νερό
• multe da ideoj – πλήθος ιδεών
• Mi aĉetis du kilogramojn da bona butero – Αγόρασα δύο κιλά (από) καλό βούτυρο.

Με τη χρήση του da δηλώνουμε κάποια αοριστία:

• Mi trinkis unu glason da vino. – Ήπια ένα ποτήρι κρασί.
• Mi renkontis grupon da amikoj. – Συνάντησα μια ομάδα φίλων.

⚠️ Προσοχή: στη διαφορά:

• Li donis al mi unu glason da vino. – Μου έδωσε ένα ποτήρι (με) κρασί.
• Li donis al mi unu glason de vino. – Μου έδωσε ένα κρασοπότηρο.

Η πρώτη φράση μιλά για το περιεχόμενο, ενώ η δεύτερη για το σκεύος.

💡 Μνημονικό: da μετρά περιεχόμενο ή ποσότητα, de δείχνει προέλευση ή ιδιότητα.

Το επίθημα -ig

Το επίθημα -ig είναι ένα από τα βασικότερα της Εσπεράντο και προσδίδει την έννοια της ενέργειας. Μετατρέπει τη ρίζα ώστε να σημαίνει "κάνω (κάποιον ή κάτι) να είναι..." αυτό που εκφράζει η ρίζα.

Σχηματίζει μεταβατικά ρήματα και ανταποκρίνεται συχνά σε ελληνικά ρήματα που λήγουν σε -ίζω, -ποιώ, -ώνω κλπ:

• beligi – το να ωραιοποιώ
• malplenigi – το να αδειάζω, να κενώνω
• sanigi – το να θεραπεύω
• mortigi – το να σκοτώνω
• Hieraŭ mi edzigis la filon de mia amiko. – Χθες πάντρεψα τον γιο του φίλου μου.
• Li volonte gastigas fremdulojn en sia hejmo. – Αυτός ευχαρίστως φιλοξενεί ξένους στο σπίτι του.
• La brila suno origos la nubojn. – Ο λαμπρός ήλιος θα χρυσίσει τα σύννεφα.

💡 Μνημονικό: -ig σημαίνει "κάνω να...": bela (όμορφος) → beligi (κάνω κάτι όμορφο).

Το επίθημα -aĉ

Το -aĉ δείχνει ότι ο ομιλητής έχει χαμηλή εκτίμηση για το ον, το αντικείμενο ή την ενέργεια της φράσης. Συνήθως στα ελληνικά αντιστοιχεί στο πρόθημα "παλιο-" ή στην ιδέα "κακο-":

• hundaĉo – παλιόσκυλο
• knabaĉo – παλιόπαιδο
• skribaĉi – να κακογράφεις, να μουντζουρώνεις

⚠️ Προσοχή: το -aĉ εκφράζει υποτίμηση. Χρησιμοποίησέ το μόνο όταν θέλεις πραγματικά αρνητική χροιά.

Το aĉ- σαν ρίζα σχηματίζει το επίθετο:

• aĉa – βρωμιάρης-α-ο, τιποτένιος-α-ο, κακομοίρης-α-ο