8. Malbela tago

Η πρόθεση Da

Η πρόθεση da χρησιμοποιείται μετά από λέξεις που δηλώνουν μέγεθος, βάρος, ποσότητα, αριθμό κλπ. Είναι η πρόθεση που συνδέει το μέτρο με το μετρούμενο:

  • kilogramo da sukero – ένα κιλό ζάχαρη
  • glaso da akvo – ένα ποτήρι νερό
  • multe da ideoj – πλήθος ιδεών
  • Mi aĉetis du kilogramojn da bona butero – Αγόρασα δύο κιλά (από) καλό βούτυρο.

Με τη χρήση του da δηλώνουμε κάποια αοριστία:

  • Mi trinkis unu glason da vino. – Ήπια ένα ποτήρι κρασί.
  • Mi renkontis grupon da amikoj. – Συνάντησα μια ομάδα φίλων.

Προσοχή στη διαφορά:

  • Li donis al mi unu glason da vino. – Μου έδωσε ένα ποτήρι (με) κρασί.
  • Li donis al mi unu glason de vino. – Μου έδωσε ένα κρασοπότηρο.

Η πρώτη φράση μιλά για το περιεχόμενο, ενώ η δεύτερη για το σκεύος.

<sub>(σελ. 62)</sub>


Το επίθημα -ig

Το επίθημα -ig είναι ένα από τα βασικότερα της Εσπεράντο και προσδίδει την έννοια της ενέργειας. Mετατρέπει τη ρίζα ώστε να σημαίνει "να κάνω (κάποιον ή κάτι) να είναι ..", αυτό που εκφράζει η ρίζα.

Σχηματίζει μεταβατικά ρήματα και ανταποκρίνεται συνήθως στα ρήματα της ελληνικής που λήγουν σε -ιζω, -ποιώ, -ώνω κλπ:

  • bel__ig__i – το να ωραιοποιώ
  • malplen__ig__i – το να αδειάζω, να κενώνω
  • san__ig__i – το να θεραπεύω
  • mort__ig__i – το να σκοτώνω
  • Hieraŭ mi edz__ig__is la filon de mia amiko. – Χθες πάντρεψα το γυιό του φίλου μου.
  • Li volonte gast__ig__as fremdulojn en sia hejmo. – Αυτός ευχαρίστως φιλοξενεί ξένους στο σπίτι του.
  • La brila suno or__ig__os la nubojn. – Ο λαμπρός ήλιος θα χρυσώνει τα σύννεφα.

<sub>(σελ. 298)</sub>


Το επίθημα -aĉ

Το -aĉ δείχνει ότι ο ομιλητής έχει χαμηλή εκτίμηση για το όν, αντικείμενο, ή ενέργεια της φράσης. Συνήθως στα ελληνικά αντιστοιχεί στο πρόθημα "παλιό-", ή "-κακό-":

  • hund__aĉ__o – παλιόσκυλο
  • knab__aĉ__o – παλιόπαιδο
  • skrib__aĉ__i – να κακογράφεις, να μουντζουρώνεις

Το aĉ- σαν ρίζα σχηματίζει το επίθετο:

  • __aĉ__a – βρωμιάρης-α-ο, τιποτένιος-α-ο, κακομοίρης-α-ο

<sub>(σελ. 317)</sub>


<sub>Οι αριθμοί σελίδων παραπέμπουν στο σπουδαίο βιβλίο του Σπύρου Σαραφιάν "Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑ ΕΣΠΕΡΑΝΤΟ - ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΟΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ", Αθήνα 1987. Αρκετές ιδέες και παραδείγματα στηρίζονται επίσης στο βιβλίο αυτό.</sub>