Ju … des

Το ζευγάρι συνδέσμων Ju … des χρησιμοποιείται στις εκφράσεις παράλληλης σύγκρισης. Δηλαδή, καθώς εξελίσσεται κάτι, παράλληλα εξελίσσεται κάτι άλλο, προς την ίδια ή την αντίθετη κατεύθυνση.

• Ju pli longe, des pli bone. – Όσο μακρύτερο, τόσο καλύτερο.
• Ju pli mi legas, des pli mi lernas. – Όσο περισσότερο διαβάζω, τόσο περισσότερο μαθαίνω.
• Ju pli mi ludas, des malpli mi lernas. – Όσο περισσότερο παίζω, τόσο λιγότερο μαθαίνω.

💡 Μνημονικό: ju ανοίγει το "όσο...", des απαντά με το "τόσο...".

Το άκλιτο λεξίδιο Ajn

Το Ajn χρησιμοποιείται με αόριστες, αναφορικές και περιληπτικές απλές λέξεις που λήγουν σε -u, -o, -a, -e, -el, -om και δείχνει γενικότητα και αοριστία όπως το ελληνικό "-δήποτε".

• kiom ajn – οσοδήποτε
• Ili deziras, ke ni ricevu iun ajn decidon. – Επιθυμούν να πάρουμε οποιαδήποτε απόφαση.
• Vi devas manĝi nek viandon, nek ion ajn. – Δεν πρέπει να φας ούτε κρέας ούτε οτιδήποτε άλλο.

⚠️ Προσοχή: ajn μπαίνει μετά την απλή λέξη, όχι πριν: iu ajn, kie ajn, kiom ajn.

Το πρόθημα dis-

Το dis- δηλώνει διαχωρισμό, διασκορπισμό:

• disĵeti – να σκορπίζω
• dissendi – να εκπέμπω

Το dis- σαν αυτοτελής ρίζα σχηματίζει λέξεις όπως:

• disa – σκόρπιος-α-ο
• dise – σκόρπια
• diso – διαφορά

Το επίθημα -on

Το -on δηλώνει ένα κλάσμα:

• duono – το μισό
• duona – μισός-η-ο
• duone – κατά το ήμισυ
• triono – τρίτο
• kvarono – τέταρτο
• sesono – έκτο
• La tri kvaronoj de la bieno apartenas al mi – Τα τρία τέταρτα του κτήματος ανήκουν σε μένα.