Skilyrðisháttur
er tjáður með sagnarendingunni -us:
- mi kredus - ég myndi trúa, ég skyldi halda
- Se mi estus sana, mi estus tre feliĉa. - Ef ég væri heilbrigður, væri ég mjög hamingjusamur.
💡 Minnisráð: Tíma- og háttarendingar hafa föst sérhljóð: -is þátíð, -as nútíð, -os framtíð, -us skilyrðisháttur.
⚠️ Varúð: Íslenska notar oft hjálparsögn eins og "myndi". Esperanto notar endinguna -us á sagnorðinu sjálfu.
Kvazaŭ
er notað sem samtenging, venjulega með skilyrðishætti á eftir:
- Vi sidas tie kvazaŭ vi estus riĉulo. - Þú situr þar eins og þú værir ríkur maður.
Það má líka nota stytt:
- Vi sidas tie kvazaŭ riĉulo. - Þú situr þar eins og ríkur maður.
💡 Minnisráð: kvazaŭ merkir "eins og" eða "eins og að". Eftir heila setningu passar -us oft vel: kvazaŭ vi estus...
Viðskeytið -ad
getur myndað nafnorð úr sögn og nefnt verknaðinn sjálfan:
- kanti - að syngja
- kantado - söngur, það að syngja
- suferi - að þjást
- suferado - þjáning
💡 Minnisráð: -ad gerir verknað að ferli:
- kanti (syngja) → kantado (söngur)
- rigardi (horfa) → rigardadi (halda áfram að horfa)
Það getur líka tjáð langvarandi eða endurtekinn verknað:
- rigardi - að horfa
- rigardadi - að horfa áfram, stara
- demandi - að spyrja
- demandadi - að halda áfram að spyrja
- informi - að upplýsa
- informado - upplýsingagjöf
Viðskeytið -ar
merkir safn hluta séð sem eina heild:
- arbo - tré
- arbaro - skógur
- vagono - vagn
- vagonaro - lest
- vorto - orð
- vortaro - orðabók
💡 Minnisráð: -ar safnar mörgum einstökum hlutum í eina heild:
- arbo (tré) → arbaro (skógur)
- vorto (orð) → vortaro (orðabók)
Viðskeytið -um
er joker-viðskeyti án fyrirfram ákveðinnar merkingar:
- plena - fullur
- plenumi - að uppfylla, fylla út
- proksima - nálægur
- proksimume - um það bil
- suno - sól
- sunumi - að sóla sig
- malvarma - kaldur
- malvarmumo - kvef
⚠️ Varúð: -um þarf að læra orð fyrir orð. Það er gagnlegt, en merkingin er ekki alltaf reiknanleg eins og hjá -ej eða -ar.