Tryb warunkowy

Tryb warunkowy tworzymy końcówką -us — jednakową dla wszystkich osób:

• Mi kredus. – Uwierzyłbym.
• Se mi havus tempon, mi restus pli longe. – Gdybym miał czas, zostałbym dłużej.

💡 Wskazówka: -us to nasze „-by". mi farus = „zrobiłbym", vi farus = „zrobiłbyś" — jedna końcówka zamiast całej polskiej odmiany przez osoby.

kvazaŭ

Po kvazaŭ (jakby) zwykle stawiamy czasownik w trybie warunkowym:

• Vi sidas tie kvazaŭ vi estus riĉulo. – Siedzisz tam, jakbyś był bogaczem.

Można też powiedzieć krócej:

• Vi sidas tie kvazaŭ riĉulo. – Siedzisz tam jak bogacz.

Przyrostek -ad

oznacza czynność długotrwałą lub powtarzaną:

• paroli – mówić → parolado – przemówienie
• legi – czytać → legado – czytanie (długie, wielokrotne)

Przyrostek -ar

oznacza zbiór, zestaw:

• arbo – drzewo → arbaro – las
• vagono – wagon → vagonaro – pociąg
• vorto – słowo → vortaro – słownik

Przyrostek -um

to przyrostek uniwersalny, bez ściśle określonego znaczenia:

• plena – pełny → plenumi – spełniać
• malvarma – chłodny → malvarmumi – przeziębić się
• aero – powietrze → aerumi – wietrzyć
• kolo – szyja → kolumo – kołnierz

💡 Wskazówka: -um to „dziki" przyrostek na specjalne przypadki — jego znaczenia trzeba uczyć się osobno dla każdego słowa.

Znane części w nowych połączeniach

Od tej lekcji coraz częściej spotkasz znane części słów w nowych układach. Najpierw rozpoznaj rdzeń i przyrostki, potem odczytaj całość:

• nelegebla – nieczytelny
• trinkaĵo – napój
• hejmenvoje – w drodze do domu
• iom da akvo – trochę wody
• per aŭto – samochodem, za pomocą auta

Tak samo działają słowa z tabeli korelatywów, na przykład tiu, tie i tiam. Można je spotkać także w złożeniach.