Przeczenie
W esperancie — inaczej niż w polszczyźnie — nie stosujemy podwójnego przeczenia. Jedno słowo przeczące w zdaniu wystarczy:
- Mi neniam diros tion. – Nigdy tego nie powiem. (dosłownie: „Nigdy powiem to")
- Ŝi nenion diris. – Ona nic nie powiedziała. (dosłownie: „Ona nic powiedziała")
- Nek li nek ŝi scias kanti. – Ani on, ani ona nie umieją śpiewać.
- Vi nek laboras nek lernas. – Ani nie pracujesz, ani się nie uczysz.
⚠️ Uwaga: to największa pułapka dla Polaka. Mówimy „nikt nie wie", „nigdy nie powiem" — z dwoma przeczeniami. W esperancie zostaje tylko jedno: neniu scias, mi neniam diros. Nie dokładaj drugiego ne.
mem
Przysłówek mem znaczy „sam, osobiście" (nie myl go z sola – sam, samotny):
- Mi mem faris tion. – Sam (osobiście) to zrobiłem.
- Mi sola faris tion. – Sam (w pojedynkę) to zrobiłem.
Do widzenia
Jest kilka sposobów na pożegnanie; najczęstszy to:
- ĝis la revido – dosłownie „do ponownego zobaczenia"
Można też pominąć przedimek:
- ĝis revido
Przedrostek ek-
oznacza początek lub krótkotrwałość czynności:
- ekvidi – dostrzec, ujrzeć
- ekdormi – zasnąć
- ekkanti – zaśpiewać
- eki – ruszyć, rozpocząć
Przyrostek -aĵ
oznacza rzecz konkretną, wytwór, potrawę:
- manĝaĵo – coś do jedzenia
- trinkaĵo – napój
- verdaĵo – zieleń (trawa)
- porkaĵo – wieprzowina