มาลาเงื่อนไข

มาลาเงื่อนไขหรือการสมมติใช้ตัวลงท้าย -us ใช้กับสิ่งที่เป็นสมมติ ความเป็นไปได้ หรือ “คงจะ/น่าจะ/จะ...ถ้า...”:

• mi kredus – ฉันคงจะเชื่อ
• Se mi estus sana, mi estus tre feliĉa. – ถ้าฉันสุขภาพดี ฉันคงมีความสุขมาก

⚠️ ระวัง: ในประโยคเงื่อนไข เอสเปรันโตใช้ -us ได้ทั้งส่วน “ถ้า...” และส่วนหลัก ไม่ต้องเปลี่ยนรูปแบบแยกกัน

💡 จำง่าย ๆ: ระบบกริยาหลักครบด้วย 6 ตัวลงท้าย: -i รูปพื้นฐาน, -as/-is/-os สามกาล, -u คำสั่ง/คำขอ, -us สมมติ

Kvazaŭ

kvazaŭ เป็นสันธาน แปลว่า “ราวกับ, เหมือนกับว่า” และมักตามด้วยรูป -us:

• Vi sidas tie kvazaŭ vi estus riĉulo. – คุณนั่งอยู่ที่นั่นราวกับว่าคุณเป็นคนรวย

ใช้แบบย่อได้ด้วย:

• Vi sidas tie kvazaŭ riĉulo. – คุณนั่งอยู่ที่นั่นราวกับคนรวย

ปัจจัย -ad

สร้างคำนามจากรากที่มีความหมายเชิงกริยา เพื่อเรียกการกระทำนั้น:

• kanti – ร้องเพลง → kantado – การร้องเพลง
• suferi – ทนทุกข์ → suferado – การทนทุกข์

ยังใช้แสดงการกระทำที่ต่อเนื่องหรือทำซ้ำได้:

• rigardi – ดู → rigardadi – มองอยู่นาน, จ้องมอง
• demandi – ถาม → demandadi – ถามซ้ำ ๆ, ถามอยู่นาน
• informo – ข้อมูล → informado – การประชาสัมพันธ์

ปัจจัย -ar

แสดงกลุ่มของสิ่งชนิดเดียวกันที่มองเป็นหนึ่งชุด:

• arbo – ต้นไม้ → arbaro – ป่า
• vagono – ตู้รถไฟ → vagonaro – ขบวนรถไฟ
• vorto – คำ → vortaro – พจนานุกรม

💡 จำง่าย ๆ: -ar รวมของหลายชิ้นเป็นกลุ่ม เช่น arbo “ต้นไม้” → arbaro “ป่า”

ปัจจัย -um

เป็นปัจจัยพิเศษ ไม่มีความหมายตายตัว ต้องจำเป็นคำ ๆ:

• plena – เต็ม → plenumi – ทำให้สำเร็จ, เติมเต็ม
• proksima – ใกล้ → proksimume – ประมาณ, ราว ๆ
• suno – ดวงอาทิตย์ → sunumi – อาบแดด
• malvarmumi – เป็นหวัด

💡 จำง่าย ๆ: -um คือปัจจัย “ตัวพิเศษ” เหมือน je (บทที่ 6) เป็นบุพบทอเนกประสงค์ ต้องเรียนความหมายตามคำจริง